فاصله گیری واشنگتن از محور آنکارا

به گزارش راهبرد معاصر؛ رهبران توسعه طلب در جهان، همواره روابط کشورهای خود را دچار تنش و سردی کرده اند. توسعه طلبی در موارد متعددی در تاریخ روابط بین الملل باعث شده که متحدان از یکدیگر فاصله بگیرند و شرکا به دشمن یکدیگر تبدیل شوند. اینک در سپهر سیاست بین المللی، دو شخصیت اردوغان و ترامپ را می توان به عنوان دو رهبر سیاسی توسعه طلب معرفی کرد که دیدگاهایشان، منجر به بروز برخی تنش ها میان ترکیه و امریکا شده است. آنکارا یکی از اعضای ناتو بوده و هست و سالیان درازی با واشنگتن همکاری داشته و توانسته از قِبَل همین همکاری ها، تا حد زیادی امنیت نظامی خود را تامین کند. سطح همکاری های ترکیه با ایالات متحده به حدی بالا بوده که حتی سربازان ترک در جنگ امریکا علیه کره در دهه 1950، حضور یافتند. ولی تمام این همکاری ها با آمدن دولت عدالت و توسعه در سال 2002، به مرور کمرنگ شد. اولین نشانه این واگرایی در عدم مجوز به امریکا برای حمله به عراق از خاک ترکیه در سال 2003 بود. پس از این، روابط آنکارا-واشنگتن دچار فراز و فرودهایی شد تا آن که در جنگ سوریه، دولت اوباما، کردها را به عنوان متحد اصلی سوری تلقی و از آن ها حمایت گسترده کرد. این برهه زمانی که مصادف بود با تثبیت جایگاه اردوغان در راس هرم قدرت ترکیه، شاهد اظهارات شدید اللحن نخست وزیر وقت و رئیس جمهور فعلی آنکارا ضد واشنگتن بود چراکه از نظر اردوغان، حمایت از کردهای سوری باعث تقویت P.K.K می شد.

پس از روی کار آمدن ترامپ و حمایت های جدی تر وی از کردهای سوری، اختلافات اردوغان-ترامپ عمیق تر شد و به موارد متعددی در منطقه سرایت پیدا کرد. به عنوان مثال، ترامپ همراستا با محور ریاض، از حمایت قطر، نزدیک ترین متحد ترکیه، از تروریسم انتقاد کرد و حصر آن را اقدامی درست و به جا به حساب آورد. در جریان عملیات شاخه زیتون هم، موضع واشنگتن در قبال آنکارا منفی بود و حتی این اقدام را تلویحا محکوم کرد. در نتیجه این اختلاف نظر، تماس تلفنی رئیس جمهور ترکیه با همتای امریکایی اش به تنش کشیده شد. اردوغان تا به امروز، نشانی از تسلیم نمایان نساخته و در عوض، برای پر کردن خلاء چتر حمایتی واشنگتن، به سوی مسکو گرایش یافته است.

در مقابل این اقدامات آنکارا، واشنگتن تلاش داشته تا در کوتاه مدت دولت عدالت و توسعه را با دادن وعده هایی همچون تخلیه منبیج، به سوی خود جلب کند ولی در دراز مدت، اقدامات پنتاگون از جدا شدن امریکا از محور آنکارا (ترکیه-قطر)حکایت می کند. نحاس عنبری، تحلیلگر اندیشکده صهیونیستی بروشلمی، خبر داد امریکا قصد دارد با انتقال ادوات نظامی خود از پایگاه اینجرلیک به کردستان های عراق و سوریه، به تجزیه طلبی کردی کمک کند. این می تواند راه را برای این که امریکا در سال های آتی از تجزیه طلبی کردی پشتیبانی کند، بگشاید. نکته مهم این بوده که کاهش نیروهای امریکایی در اینجرلیک تنها در سطح حرف باقی نمانده و به گزارش وال استریت ژورنال، اکنون در پایگاه اینجرلیک تنها هواپیمای سوخت رسان مستقر است و باقی جنگنده ها از ژانویه به افغانستان منتقل شده اند.

تکه دیگر پازل جدا شدن واشنگتن از محور آنکارا را روزنامه سعودی الشرق الاوسط نشان داد که در خبری به نقل از منابع آگاه نوشت: کنگره در حال بررسی طرحی است که طبق آن، پایگاه نظامی العدید در قطر تا سال 2023 به بحرین، اردن، امارات یا اقلیم کردستان منتقل می شود. این به معنای ان است که احتمالا از جدیت واشنگتن در مقابله با حمله نظامی محور ریاض به قطر، کاسته خواهد شد.

روی هم رفته می توان گفت که تخلیه اینجرلیک و العدید، نشان می دهد که واشنگتن قصد دارد در سطح منطقه، بیشتر در محور ریاض قرار گیرد تا محور آنکارا.