یأس دشمن از وحدت ایرانیان در 22 بهمن

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ ۲۲ بهمن 1404 در شرایطی رقم خورد که ملت ایران با وجود تحریم های بی‌شمار دشمن با فشارهای اقتصادی قابل‌توجهی روبه‌رو و ماه پیش بود که دشمن با بزرگنمایی مشکلات معیشتی که البته در پی تحریم های ظالمانه غربی رخ نمود، در پی سوء استفاده های ابزاری بود. 

پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی در آستانه ۲۲ بهمن، برای بسیاری از مردم فراخوانی برای حفظ انسجام ملی بود

بر کسی پوشیده نیست خانواده‌ها با دغدغه‌های معیشتی روزانه بسیاری مواجهند و فضای اقتصادی کشور، چالش‌های جدی پیش روی زندگی مردم قرار داده است. با وجود این، حضور گسترده مردم در خیابان‌ها و پاسخ به دعوت راهبردی رهبر معظم انقلاب اسلامی برای مشارکت در این رویداد ملی، بار دیگر نشان داد همبستگی اجتماعی در ایران، حتی در سخت‌ترین شرایط، سرمایه پایدار و فعال است.

این حضور، تنها رفتاری نمادین نبود؛ بلکه کنش اجتماعی چند لایه‌ای بود که در آن امید جمعی، مسئولیت مشترک، هویت ملی و نوعی صف‌بندی اجتماعی در برابر فشارهای بیرونی در هم تنیده شده بود.

فشار اقتصادی و پدیده مشارکت در بحران

در بسیاری از جوامع، بحران‌های اقتصادی معمولاً به کاهش مشارکت اجتماعی منجر می‌شود. اما در ایران، بارها دیده شده است که بحران‌ها به‌جای فروپاشی اجتماعی، نوعی انسجام درونی ایجاد می‌کنند.  

این پدیده را می‌توان به «مشارکت در دل بحران» تعبیر کرد؛ یعنی جامعه در شرایط سخت، به‌جای عقب‌نشینی به سمت کنش جمعی حرکت می‌کند و آن را می‌توان پاسخی کوبنده به دشمن خارجی دانست؛ اینکه پایگاه اجتماعی ایران حتی در بحرانی ترین شرایط انسجام خود را حفظ و همه قدرت‌های خارجی و یاوه گویان را مأیوس می‌کند.

آمده بودند تا دشمن را مأیوس کنند

در گفت‌وگو با مردم حاضر در این همبستگی اجتماعی عظیم، این جمله بارها شنیده شد، «مشکلات هست، اما نمی‌خواهیم میدان را خالی کنیم و آمدیم دشمن را مأیوس کنیم». این نگاه نشان می‌دهد برای جامعه ایرانی، حضور در ۲۲ بهمن نوعی اعلام حیات اجتماعی و ایستادگی در برابر سختی‌هاست.

پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی در آستانه ۲۲ بهمن، برای بسیاری از مردم فراخوانی برای حفظ انسجام ملی بود. در شرایطی که فشارهای اقتصادی می‌تواند جامعه را به سمت شکاف و پراکندگی سوق دهد، چنین پیام‌هایی نقش «چسب اجتماعی» ایفا می‌کنند، آن هم از زبان بزرگی که خود رهبر آزادگان جهان است.

این دعوت از جنس دعوت‌های معمول سیاسی نبود؛ بلکه پیامی راهبردی بود که بر ضرورت حضور مردم برای حفظ ثبات اجتماعی و جلوگیری از سوءاستفاده دشمنان تأکید داشت.  

برای جامعه ایرانی، این پیام نوعی مسئولیت اخلاقی و ملی بود و حتی آنهایی که نمی خواستند بیایند حالا در صف کشی اجتماعی برابر دشمن خارجی دست در دست هم مانوری بر پا کردند که بار دیگر دشمن را از میدان به در کند.

امید جمعی؛ سرمایه‌ای که در بحران‌ها فعال می‌شود

امید در جامعه‌شناسی نیروی اجتماعی است؛ نیرویی که در لحظات سخت فعال‌تر می‌شود. ۲۲ بهمن امید نه از رفاه اقتصادی، بلکه از باور به آینده و نقش مردم در ساختن آن تغذیه می‌شد.

کارگری می‌گفت، «اگر ما نیاییم، یعنی امیدی نداریم. می‌آییم که بگوییم هنوز به آینده فکر می‌کنیم». امیدی که با کنش اجتماعی همراه است و از دل جامعه برای تک‌تک  اقشار آن می‌جوشد. امیدی که با وجود فشارهای مختلف زندگی از لابلای سخنان رهبری فرزانه به جامعه تزریق می شود، ماهواره ها را به فضا پرتاب می کند و خرمشهر ۴ و فاتح می‌سازد؛ امیدی که دانشمندان ایرانی را پرورش می دهد و خالق نانو داروهای درمان بیماران سخت می‌شود. 

مسئولیت مشترک 

در فرهنگ ایرانی، مفهوم مسئولیت جمعی جایگاه ویژه‌ای دارد. ایرانی‌ها در بزنگاه‌های تاریخی، از جنگ گرفته تا بحران‌های طبیعی و اقتصادی، بارها نشان داده‌اند در لحظات حساس کنار هم می‌ایستند. ۲۲ بهمن امسال نیز بسیاری از مردم با این نگاه آمده بودند که، «این حضور، سهم ما در حفظ کشور است». 

این نگاه، نوعی بلوغ اجتماعی نشان می‌دهد؛ بلوغی که در آن مردم میان نارضایتی‌های اقتصادی و مسئولیت‌های ملی تفکیک قائل می‌شوند. یکی از محورهای پررنگ در تحلیل‌های اجتماعی امسال، مفهوم صف‌کشی در برابر دشمن بود.  

جامعه ایرانی بر این باور است حضور در ۲۲ بهمن تنها مشارکت نمادین نیست، آن هم در بزنگاه تاریخی امسال که این حضور همبستگي بزرگ اجتماعی و پیامی روشن به بازیگران خارجی بود که چشم به نارضایتی‌های اقتصادی دوخته‌ بودند.

در گفت‌وگوهای مردمی، این جمله بارها تکرار شد، «آمده‌ایم تا دشمن را مایوس کنیم». این نگاه نشان می‌دهد بخشی از مردم، حضور خود را کنشی بازدارنده می‌دانند؛ کنشی که هدفش جلوگیری از سوءبرداشت دشمنان درباره وضعیت داخلی کشور است.

در این چارچوب ۲۲ بهمن به صحنه‌ای تبدیل شد که در آن مردم تلاش کردند مرز میان مشکلات داخلی و تهدیدهای بیرونی را روشن کنند. یکی از کارکردهای مهم رویدادهای ملی، بازسازی اعتماد اجتماعی است.  

در جامعه‌ای که با فشارهای اقتصادی روبه‌روست، دیدن جمعیت، شنیدن شعارها و تجربه حضور جمعی، نوعی «اطمینان‌بخشی اجتماعی» ایجاد می‌کند. مردم با دیدن یکدیگر احساس می‌کنند تنها نیستند؛ مشکلات‌شان مشترک است و جامعه هنوز توانایی حرکت جمعی دارد.

این حضور نوعی «اعتراض مثبت» هم بود؛ اعتراضی که می‌گوید، «مشکلات را می‌بینیم، اما راه‌حل را در کنار هم بودن می‌دانیم، نه در کنار کشیدن». این نوع مشارکت نشان‌دهنده بلوغ سیاسی و اجتماعی است؛ بلوغی که در آن مردم می‌دانند اعتراض و مطالبه‌گری می‌تواند در کنار حفظ انسجام ملی وجود داشته باشد.

همبستگی حتی در فشار

حضور گسترده مردم در ۲۲ بهمن، در شرایطی که فشارهای اقتصادی بر زندگی روزمره سنگینی می‌کند، نشان داد سرمایه اجتماعی ایران هنوز زنده است. این حضور پاسخی به دعوت راهبردی رهبر انقلاب اسلامی، نشانه‌ای از امید جمعی، جلوه‌ای از مسئولیت‌پذیری اجتماعی و پیامی بازدارنده به دشمنان خارجی بود.

۲۲ بهمن امسال بیش از هر چیز، روایت ایستادگی یک ملت بود؛ ملتی که با وجود فشارهای اقتصادی، هنوز به آینده فکر می‌کنند، هنوز کنار هم می‌ایستند و هنوز می‌خواهند در ساختن آینده‌اش نقش داشته باشند، چرا که امید دارند.