دام ترامپ برای فرانسه و انگلیس

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ گزارش‌ها نشان می‌دهد کشورهای اروپایی دو ماه اخیر تلاش می‌کردند خود را از درگیری مستقیم با ایران دور نگه دارند و حتی به صراحت اعلام کردند قصد مشارکت در عملیات نظامی مرتبط با تنگه هرمز ندارند، اما اکنون نشانه‌های آشکاری از تغییر مواضع برخی از کشورها دیده می‌شود.  

برگزاری نشست مشترک وزیران دفاع چند کشور درباره طرح‌های نظامی مربوط به تنگه هرمز، این گمانه را تقویت کرده که اروپا در حال نزدیک شدن به تقابل مستقیم با ایران است

فرانسه از اعزام ناو هواپیمابر شارل دوگل و انگلیس از اعزام ناوشکن «اچ‌ام‌اس دراگون» به منطقه خبر داد، اقدامی که تحرک نظامی ساده نیست، بلکه نشانه‌ای از ورود تدریجی اروپا به بحرانی است که واشنگتن در مدیریت آن با مشکلات عدیده‌ای دست و پنچه نرم می‌کند.

علاوه بر این، برگزاری نشست مشترک وزیران دفاع چند کشور به میزبانی لندن و پاریس درباره طرح‌های نظامی مربوط به تنگه هرمز، این گمانه را تقویت کرده که اروپا در حال عبور از سیاست محتاطانه گذشته و نزدیک شدن به میدان تقابل مستقیم با ایران است. بنابراین، فرانسه و انگلیس اکنون رهبری مأموریتی را برعهده گرفته‌اند که از نگاه تهران اقدامی تحریک‌آمیز و خطرناک تلقی می‌شود.

سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان با هشدار اعزام ناوهای جنگی اروپایی تأکید کرد، اروپا نباید اجازه دهد وسوسه‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی آن‌ها را وارد بحرانی کند که سودی برایشان نخواهد داشت، بنابراین هرگونه مداخله‌ در موضوعات مرتبط با تنگه هرمز و غرب آسیا صرفاً باعث پیچیده‌تر شدن اوضاع ‏می‌شود.

موضع‌گیری جمهوری اسلامی پیامی روشن به لندن و پاریس است که ایران حضور نظامی جدید در خلیج‌فارس را نه اقدامی دفاعی، بلکه بخشی از پروژه فشار علیه خود می‌داند. تغییر رفتار اروپایی‌ها درحالی رخ می‌دهد که کی یر استارمر، نخست وزیر انگلیس برای چندمین بار اعلام کرد، ‏نمی‌گذارد کشورش وارد جنگ با ایران شود. وزیر دفاع انگلیس نیز در توجیه اعزام ناوها به منطقه گفت، این مأموریت ماهیتی کاملاً دفاعی خواهد داشت و هدفش بازگرداندن اعتماد به کشتیرانی تجاری در این مسیر حیاتی تجارت جهانی است. 

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه نیز اعلام کرد، این ‏کشور هرگز اعزام نیرو به منظور بازگشایی تنگه هرمز را به ‏عنوان گزینه مدنظر ندارد و همچنان بر ‏رویکرد دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها در منطقه تأکید می‌کند‎.‎ برخی ناظران با بیان مواضع مقام‌های لندن و پاریس معتقدند، تغییر رویکرد اروپا امکان دارد زیر فشارهای مستقیم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا برای کشاندن متحدان اروپایی به بحران خلیج فارس انجام شده باشد.

بازی خطرناک فرانسه و انگلیس

تحرکات نظامی فرانسه و انگلیس در خلیج‌فارس و احتمال تقابل مستقیم با ایران می‌تواند تبعاتی سنگین و جبران‌ناپذیر برایشان داشته باشد. تجربه دو ماه اخیر نشان داد ایران در صورت احساس تهدید، توانایی هدف قرار دادن پایگاه‌ها و منافع نظامی دشمنان خود در منطقه را با موشک‌ها و پهپادهای پیشرفته دارد و حملاتی که علیه مواضع و منافع گسترده آمریکا در خلیج‌فارس انجام شد، پیامی روشن برای دیگر قدرت‌های غربی بود که هرگونه رویارویی با ایران تاوان سنگینی خواهد داشت.

پایگاه‌ها و نیروهای فرانسه و انگلیس در منطقه برخلاف آمریکا محدود است، همین موضوع آن‌ها را آسیب‌پذیرتر می‌کند و هرگونه درگیری مستقیم می‌تواند امنیت نیروهایشان را به شدت تهدید و هزینه‌های سیاسی و نظامی سنگینی بر دو کشور تحمیل کند که شاید فراتر از توان تحمل افکارعمومی آن‌ها باشد.

ایران بارها تأکید کرده است امنیت تنگه هرمز نه با فشار نظامی بلکه تنها از مسیر پذیرش واقعیت‌های ژئوپلیتیکی منطقه حفظ می‌شود. تهران معتقد است هرگونه تلاش قدرت‌های فرامنطقه‌ای برای تحمیل معادلات امنیتی می‌تواند به افزایش تنش و بی‌ثباتی در این آبراه منجر شود.

در حال حاضر، تردد کشتی‌های تجاری فرانسه و انگلیس تحت مدیریت و نظارت هوشمند ایران بدون مانع نظامی است و این شناورها در صورت پایبندی به قوانین و شروط اعلام‌ شده از سوی ایران، امکان عبور از تنگه هرمز دارند، اما نزدیک شدن ناوهای اروپایی به آب‌های ایران حتی اگر با اهداف غیرعملیاتی باشد می‌تواند معادلات را تغییر دهد.

در چنین شرایطی، نیروهای مسلح ایران امکان دارد فرانسه و انگلیس را به‌ عنوان طرف متخاصم تلقی و محدودیت‌های گسترده‌ای بر ورود و خروج کشتی‌های وابسته به این دو کشور اعمال کنند، اقدامی که تبعات اقتصادی و امنیتی قابل توجهی برای اروپا خواهد داشت. کاظم غریب آبادی، معاون وزیر امور خارجه هشدار داد، حضور ناوهای فرانسوی و انگلیسی یا هر کشور دیگری برای همراهی احتمالی با اقدامات غیرقانونی و خلاف حقوق بین‌الملل آمریکا در تنگه هرمز با پاسخ قاطع و فوری نیروهای مسلح ایران مواجه خواهد شد.

واشنگتن با وارد کردن اروپا به این ماجرا تلاش دارد هزینه‌های درگیری را با متحدانش تقسیم کند و فشار مستقیم را از روی خود بردارد

نقشه واشنگتن برای اروپا

با اینکه کشورهای اروپایی برای حفظ امنیت در تنگه هرمز وارد عمل شده‌اند، این سؤال مطرح است آیا آن‌ها توان کافی برای کنترل و بازگشایی این مسیر مهم دارند یا نه؟

در پاسخ به این سؤال می‌توان گفت، حضور ناوهای فرانسوی و انگلیسی در خلیج‌فارس با توجه به اینکه از نظر توان نظامی و فناوری نسبت به ناوهای آمریکایی در سطح پایین‌تری قرار دارند به ‌تنهایی نمی‌تواند معادلات تنگه هرمز را تغییر دهد؛ زیرا اگر قرار بود صِرف حضور نظامی مشکل این آبراه را حل کند، آمریکا با ناوگان گسترده و پیشرفته خود به این هدف دست می‌یافت. 

واشنگتن با وارد کردن اروپا به این ماجرا تلاش دارد هزینه‌های درگیری را با متحدانش تقسیم کند و فشار مستقیم را از روی خود بردارد. در برخی گزارش‌های رسانه‌ای غربی نیز عنوان شده، دونالد ترامپ به دنبال راهی برای خروج از جنگ با ایران است، اما راهکاری برایش ندارد. در این میان، برخی تحلیلگران این روند را تلاشی برای انتقال تدریجی هزینه‌ها و فشارهای بحران از دوش آمریکا به سمت اروپا ارزیابی می‌کنند.