مأموریت مشکوک کوشنر و ویتکاف در مسکو

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ بازگشت استیو ویتکاف و جرد کوشنر دو چهره آشنای دیپلماسی دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به صحنه مذاکرات، یادآور تلاش‌های پیشین واشنگتن برای یافتن راه‌حلی پایدار در جنگ اوکراین است؛ تلاش‌هایی که پیش تر، با وجود دیدارهای متعدد با مقام های ارشد روسی، ازجمله ولادیمیر پوتین و وصف شدن آن‌ها به عنوان «سازنده» و «صادقانه»، نتوانستند به پیشرفت ملموسی دست یابند.

پس از پایان مأموریت در مسکو، ویتکاف و کوشنر وارد کی یف شدند

جنگ اوکراین که در مقاطعی تحت‌الشعاع تحولات منطقه‌ای و جهانی، به‌ویژه تنش‌های مرتبط با ایران، قرار گرفت، اکنون دوباره در کانون توجه قرار گرفته است. مأموریت دیپلماتیک این دو، فراتر از یک دیدار صرف، تلاشی برای گشودن گرهی کهنه و کاوش در افق‌های تازه برای پایان دادن به یکی از مرگبارترین درگیری‌های قاره سبز از زمان جنگ جهانی دوم تا به امروز است.

هدف اصلی واشنگتن از این اعزام، که با دقت و آمادگی فراوان انجام شده، ارائه «ایده‌ای برای صلح» و بررسی مسیرهای احتمالی برای حل و فصل مناقشه اوکراین است. استیو ویتکاف و جرد کوشنر، که پیش تر نیز سابقه سفرهای متعدد به مسکو و گفت وگو با رئیس جمهور روسیه داشتند، مأموریت یافته‌اند تا پیشنهادی مشخص را برای پایان دادن به جنگ ارائه دهند. این پیشنهاد که جزئیات آن هنوز به طور کامل فاش نشده، گمانه‌زنی‌ها را درباره احتمال شامل شدن واگذاری اراضی به وسیله اوکراین افزایش داده است.

با وجود این تأکید بر «سازنده بودن» گفت وگوها با پوتین و همچنین دستور توقف سه روزه حملات هوایی به کی یف از سوی کرملین، نشانه‌هایی از آمادگی نسبی روسیه برای شنیدن ایده‌های جدید تلقی می‌شود. این گام‌های اولیه، هرچند با احتیاط، اما بازتابی از تلاش آمریکا برای ایجاد فضایی مساعد جهت مذاکرات جدی‌تر است؛ فضایی که در آن، اختلاف نظرهای شخصی میان رهبران دو کشور، که دونالد ترامپ آن را یکی از موانع اصلی در دستیابی به توافق دانسته، کنار گذاشته و تمرکز بر یافتن راهکارهای عملی معطوف شود.

پس از پایان مأموریت در مسکو، ویتکاف و کوشنر وارد کی یف شدند. سفری که برای نخستین بار انجام می شود و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این انتقال مستقیم از مسکو به کی یف، که در ابتدا به صورت هوایی در نظر گرفته شده بود، اما به دلیل بسته بودن فرودگاه‌های اوکراین و موضوعات امنیتی، با فرود در لهستان و سپس سفر زمینی دنبال شد، نشان‌دهنده پیچیدگی‌های لجستیکی و امنیتی مأموریت است. در حالی که اوکراین قول داده است تا در مدت مذاکرات، از بمباران روسیه خودداری کند و از مسکو نیز انتظار اقدام متقابل دارد، حملات شبانه روسیه به فرودگاه‌های کی یف و همچنین مقر سرویس امنیت اوکراین، فضایی از بی‌اعتمادی را افزایش داده است.

این حملات که از سوی کی یف نمایشی و واکنشی به آمادگی‌های آمریکا تلقی شده، بر لزوم دقت و احتیاط در ادامه مسیر دیپلماتیک تأکید می‌کند. موفقیت این سفر، نه تنها به پیشنهادات ارائه شده، بلکه به توانایی دو طرف در مدیریت تنش‌های میدانی و ایجاد اعتماد متقابل بستگی دارد؛ چالشی که ویتکاف و کوشنر با آن روبرو هستند.

این سفرها نشان می‌دهد آمریکا به شکل جدی‌تر از پیش به ابزارهای دیپلماتیک غیررسمی و کانال‌های غیرعلنی برای کاستن از تنش‌ها و پیشبرد فاعلانه مذاکرات روی آورده است. درک عمیق از متغیر‌های روسیه و حضور فعال برای مدیریت فواصل میان «امید به صلح» و «واقعیت‌های میدانی»، به‌واسطه این دو فرستاده، نقشی کلیدی ایفا می‌کند. به لحاظ راهبردی، پیامدهای قابل انتظار شامل تقویت شبکه ارتباطی بین واشنگتن و مسکو در سطوح فنی و عملی خواهد بود تا بتوان چارچوب‌های مذاکراتی را برای دوره‌های بعدی مشخص کرد. این چارچوب‌ها، گرچه هنوز به صورت روشن و دقیق منتشر نشده‌اند، اما می‌توانند شامل تنظیم مدت‌بندی آتش‌بس، تعیین کانال‌های اعتمادسازی و اشکال مختلف همکاری‌های امنیتی بشود که به وسیله مذاکرات مشخص با حضور نمایندگان آمریکا و شرکای بین‌المللی، قادر به تثبیت وضعیت جبهه‌ها و ارتقای ثبات راهبردی در منطقه است.

رک عمیق از متغیر‌های روسیه و حضور فعال برای مدیریت فواصل میان «امید به صلح» و «واقعیت‌های میدانی»، به‌واسطه این دو فرستاده، نقشی کلیدی ایفا می‌کند

نقش کی یف و مسکو در این فرایند همچنان بحرانی باقی می‌ماند: اوکراین خواستار تضامین قابل راستی‌آزمایی و قطع‌نابرابری‌های اجرایی است تا به عنوان شرطی مشروع برای بردن مذاکرات به سمت نتیجه ملموس، عمل کند. روسیه نیز به نوبه خود به دنبال دستیابی به دستاوردهایی است که بتواند از تداوم درگیری و هزینه‌های انسانی بکاهد، بدون اینکه از منظر امنیتی و ژئوپولیتیک خود عقب‌نشینی آشکاری نشان دهد. از این منظر، سفر ویتکاف و کوشنر بیش از هر چیز، به عنوان آزمایش عملی برای امکان‌پذیری همکاری بین دو قدرت بزرگ در زمینه بحران اوکراین مطرح می‌شود.

در نهایت تطبیق دقیق میان ایده‌های ارائه‌شده با واقعیت‌های میدانی و التزام به اصول افزایش ندادن تنش، می‌تواند تعیین‌کننده باشد که آیا این دور از گفت‌وگوها می‌تواند به آغازی برای پایان دادن به جنگ تبدیل یا تنها به موقتی شدن تنش‌ها منجر شود.

بهره سخن

سفر ویتکاف و کوشنر به مسکو و کی یف، نقطه عطفی بالقوه در مسیر پرفراز و نشیب یافتن راه‌حلی برای مناقشه اوکراین به شمار می‌رود. آمریکا با ارائه «ایده‌ای برای صلح»، تلاش دارد تا از بن‌بست کنونی خارج شود و به خصومت‌ها پایان دهد. با وجود این، واقعیت‌های میدانی، از جمله حملات مداوم و تلفات جانی، سایه‌ای از تردید بر این تلاش‌های دیپلماتیک افکنده است. بازتاب‌های این سفر، که شامل بحث درباره مراحل بعدی و برنامه‌های آتی خواهد بود، در هفته‌های آینده مشخص خواهد شد. اما تا آن زمان جهان شاهد تقابلی میان امید به توافق و واقعیت تلخ میدان نبرد خواهد بود.

موفقیت این مأموریت، بیش از هر چیز به توانایی فرستادگان آمریکا در ایجاد درک متقابل، مدیریت انتظارات دو طرف و یافتن نقاط مشترک میان منافع متضاد روسیه و اوکراین بستگی دارد؛ موضوعی که نیازمند ترکیبی از مهارت دیپلماتیک، درایت سیاسی و درک عمیق از متغیرهای پیچیده منطقه‌ای و بین‌المللی است.