اینفوگرافیک/ساعت کار اصناف در طرح فاصله‌گذاری اجتماعی هیچ طلا فروشی تا ۲۰ فروردین حق فعالیت ندارد رونمایی از سامانه جدید تشخیص کرونا در کشور ماجرای هک سایت وزارت بهداشت چه بود؟ هشدار هواشناسی درباره تشدید بارش در برخی مناطق آخرین آمار کرونا در ایران/ شناسایی ۲۵۶۰ مبتلای جدید به کرونا/ ۲۰ هزار نفر بهبود یافته اند محققان: عارضه چشم صورتی نشانه ویروس کروناست قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۱۶ فروردین ۹۹ +جدول تغییر طرح فاصله‌گذاری اجتماعی کاریکاتور| مصی پولی‌نژاد ماجرای پرابهام پیرمرد دستفروش کودکان از ویروس کرونا در امان نیستند گاف‌های فوتبالی پایتخت آیا کرونا می‌تواند از راه هوا منتقل شود؟ هشدار سازمان جهانی بهداشت/ مشاهده علائم شدید کووید-۱۹ در جوانان حریرچی: ترافیک امروز تهران ما را نگران کرده است صدور چک بانکی در وجه حامل ممنوع شد عرضه و تقاضا در بازار خودرو در چه وضعیتی است؟ اقدام عجیب بانک‌ها در روز‌های شیوع کرونا مارادونا و رونالدینیو محبوب‌تر از مسی در نیوکمپ علت سرفه و تنگی نفس عده‌ای در روز‌های کرونایی چیست؟ لژیونر استقلالی در ترکیه ماندنی شد؟ دمای لازم برای سالم‌سازی مواد غذایی در مقابل کرونا آخرین آمار جهانی کرونا/ بیش از ۵۹ هزار قربانی در دنیا +جدول مالیات بر خانه‌های خالی اجرا می‌شود؟ اتحادیه اروپا خواستار «معافیت بشردوستانه» تحریم‌های ایران شد مراقب سهمیه ۳۶۰ لیتر بنزین باشید "محمدعلی نجفی قرنطینه است و دیابت و سرطان دارد" ترامپ یک مقام دیگر را اخراج کرد روایت محمود صادقی از قرنطینه نشدن قم و نقش روحانی چرا لیگ ایران از ابتدای اردیبهشت شروع نمی‌شود؟ فعال سازی اینترنت رایگان صحت دارد؟ جدول پخش برنامه درسی مدرسه تلوزیونی شبکه آموزش و شبکه چهارم سیما یکشنبه ۱۷ فروردین ۹۹ شناسایی ۴۰ داروی بالقوه برای درمان کرونا مراقب سهمیه ۳۶۰ لیتر بنزین باشید قتل، پایان کری خوانی گنده لات‌های محل! کمک پنهانی این فوتبالیست برای مقابله با کرونا کدام استان‌ها امروز و فردا بارانی است؟ امکان شیوع امواج جدید کرونا در تهران یارانه معیشتی به چند نفر در کشور پرداخت می‌شود؟ افزایش حجم تردد در بزرگراه‌های پایتخت دلار در کانال ۱۶ هزار تومانی پیشروی می‌کند؟ خبر داغ درباره لیگ برتر طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۱۶ فروردین ۹۹ پوتین: احتمالا تولید نفت روزانه ۱۰ میلیون بشکه کاهش خواهد یافت خواستگار شکست‌خورده‌ای که ۳ نفر را کشت آغاز فعالیت واحد‌های تولیدی از ۱۶ فروردین بلامانع است آذری جهرمی: صداوسیما برای رفع نیاز مردم ما را همراهی کند/ شبکه موبایل تهران به حداکثر میزان ظرفیت خود رسید رونمایی از «بسته اقدامات عاجل» کنترل موثر شیوع کرونا بازداشت مرتضی کنهسال شاگرد تبریزیان طب سنتی منبع امنیتی عراقی: آمریکا برای انتقال سفارت‌ها به «عین الاسد» برنامه‌ریزی می‌کند کاریکاتور | سیزده به در به خیر گذشت اعلام عزای عمومی در چین کدامیک از سیاسیون ایران کرونا گرفتند؟+ عکس جزییات تصمیمات دولت برای مقابله با کرونا و حمایت از مشاغل آسیب دیده تماس تلفنی روحانی با ۷ عضو کابینه؛ صدور دستورات جدید برای مدیریت کرونا آمریکا سامانه‌های دفاعی به عراق منتقل کرد پایان موقت «پایتخت ۶» صحت دارد؟ هشدار سران دموکرات کنگره به ترامپ درباره اقدام نظامی علیه ایران نامه وزیر بهداشت به رئیس جمهور درباره بازگشایی مشاغل و مراکز کسب و کار مشاور ترامپ: آمریکا قصد حمله به چند موضع نظامی عراقی را دارد ترامپ: روسیه و عربستان طی روز‌های آینده به توافق نفتی خواهند رسید ابتلای علی لاریجانی به کرونا صحت دارد؟ پیامدهای مالی کروناویروس برای اقتصاد چین وزیر کشور: فاصله‌گذاری اجتماعی تا کشف دارو ادامه می‌یابد سرلشکر باقری: تحرکات نظامی آمریکا در منطقه را به دقت رصد می‌کنیم سه سال حبس به اتهام سرفه به صورت پلیس! روحانی: ممکن است کرونا تا آخر سال با ما باشد شهادت سردار حاج میرزا سلگی + علت و عکس پیشنهاد جالب فهیمه به بهبود برای حضور در برنامه احسان علیخانی دعوای اروپا و آمریکا بر سر ماسک چینی کرونا رئیس موساد را هم به خانه فرستاد درخواست سوریه از آمریکا پاسخ ظریف به گردن کشی ترامپ وقتی مجری «عصر جدید» یاد «ماه عسل» می‌افتد هشدار مشاور رهبری درباره تحرکات نظامی آمریکا در عراق قربانیان کرونا در ایتالیا به بیش از ۱۳ هزار نفر رسید تصمیم مهم مجلس برای توزیع بسته‌های حمایتی بین کارگران روزمزد چرا «نون خ» بلافاصله بعد از «پایتخت» پخش می‌شود؟ روحانی:قرنطینه چینی در ایران جواب نمی‌داد ابتلای تعداد زیادی از نمایندگان مجلس به کرونا توصیه‌های کرونایی بازیگر سریال «شهرزاد» پدر شهیدان فهمیده به فرزندان شهیدش پیوست سیروس مقدم: قسمت آخر «پایتخت ۶» در عید پخش نمی‌شود! خواننده مشهور به دلیل کرونا در بیمارستان بستری شد چرا مهران مدیری و مهمانانش در «دورهمی» مشکی پوش هستند؟ بازیگر زن از شیوه‌ای عجیب برای معروف شدن پرده برداشت اینفوگرافیک/ جزییات اعطای تسهیلات با نرخ ۱۲ درصد به کسب‌ و کارهــای آسیب‌دیده از کـرونا کارگردان «پایتخت»: سانسوری در کار نیست، عجله نکنید! حسینی بای، بازیگر شد؟ اینفوگرافیک/ شایعات خطرناک برای مقابله با ویروس کرونا در برنامه دیشب دورهمی چه گذشت؟ کرونا جان بازیگر مشهور را گرفت مستند جنگ خاموش؛ روایتی از پشت پرده پیدایش ویروس کرونا واکنش وزیر بهداشت به صحبت‌های امیرحسین رستمی کاریکاتور | به خطر سفر نکنید کاریکاتور | بازی با جان مردم کاریکاتور | قرنطینه با کلید کاریکاتور | رب‌النوع نوظهور هندوستان وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک کاریکاتور | کرونایی‌ها کاریکاتور |سقوط لیبرال‌ها اینفوگرافیک/ توصیه‌های تغذیه‌ای وزارت بهداشت برای پیشگیری از بیماری‌های تنفسی و کروناویروس عکس هایی که توسط کاربران در حال جستجو و انتشار است / گالری تصاویر شجریان اینفوگرافیک / میانگین سنی و تحصیلات نامزدهای انتخابات مجلس یازدهم کاریکاتور | سازمان مدیریت بحران! زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
کفتگوی اختصاصی راهبرد معاصر با ابراهیم رزاقی در رابطه با اقتصاد پیش از انقلاب

خام فروشی نفت ایران، بازار غرب را پررونق کرد

برخی نفت را مایع شوم سیاهی می دانند که از زمان استفاده از آن اقتصاد ایران روزهای بدی را پشت سر گذاشته است در حالی که باورعمومی دنیا نفت، طلای سیاهی است که از فرآورده های آن می توان تولید را جان داد و ارزش افزوده چند برابری نسبت به خام فروشی نصیب کشور کرد که البته نوع نگاه مسوولین اعم از قبل از انقلاب و بعد از انقلاب به استفاده از این ثروت ملی در جهت رونق تولید و صادرات است که تفاوت بهینه یا غیر بهینه بودن آن را به تصویر می کشد. نفت از دوران پهلوی اول ودوم در ایران چالش زا بوده است، ثروتی که درآمدهای خام فروشی آن مانع تولید کالا و رونق گرفتن صادرات ایران شده است.
ابراهیم رزاقی؛ اقتصاددان
تاریخ انتشار: ۱۴:۵۱ - ۲۰ بهمن ۱۳۹۸ - 2020 February 09
کد خبر: ۳۵۴۴۲

خام فروشی نفت ایران، بازار غرب را پررونق کرد

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ برخی نفت را مایع شوم سیاهی می دانند که از زمان استفاده از آن اقتصاد ایران روزهای بدی را پشت سر گذاشته است در حالی که باورعمومی دنیا نفت، طلای سیاهی است که از فرآورده های آن می توان تولید را جان داد و ارزش افزوده چند برابری نسبت به خام فروشی نصیب کشور کرد که البته نوع نگاه مسوولین اعم از قبل از انقلاب و بعد از انقلاب به استفاده از این ثروت ملی در جهت رونق تولید و صادرات است که تفاوت بهینه یا غیر بهینه بودن آن را به تصویر می کشد. نفت از دوران پهلوی اول ودوم در ایران چالش زا بوده است، ثروتی که درآمدهای خام فروشی آن مانع تولید کالا و رونق گرفتن صادرات ایران شده است. ابراهیم رزاقی اقتصاددان و عضو بازنشسته هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران در این گفت و گو به صورتی اجمالی به بررسی تولید و صادرات با دستمایه درآمدهای نفتی وخام فروشی نفت و تبعات آن در اقتصاد ایران پرداخته است.

 

غربی ها از چه زمانی متوجه اهمیت نفت در توسعه صنعت و تولید خود شدند و رویکرد حکام وقت ایران به این موضوع چه بود؟

  آنچه به عنوان مباحث اقتصادی نوین درایران نسبت به اقتصاد سنتی گذشته دنبال شد از آخرین ماه های فروپاشی سلسله قاجار و روی کار آمدن رضا شاه صورت گرفت که با اتفاق از بین رفتن 9 میلیون ایرانی در یک فاجعه ملی براثر گرسنگی یا قحطی گندم توام شد.  9 میلیون ایرانی با توطئه انگلیسی ها و دست های پیدا و پنهان تاثیر گذار در روند خالی کردن بازار از گندم از شدت گرسنگی و نبود نان و غذا درگذشتند.  انگلیسی ها مانع واردات گندم به ایران شدند و طبقه ثروتمندی که برای درامان ماندن از قحطی گندم را  با قیمت های بالاتری خریده و احتکار می کردند نیز علاوه بر خشکسالی مزید علت  قحطی شدند. گندم باقیمانده نیز به دستور انگلیس ها به دست مردم نمی رسید و به کشورهای منطقه که تحت سیطره انگلیس بود صادر می شد، لذا فضای خاصی در کشو رایجاد شده بود که ناشی از بی عرضگی شاهان ایران بود، آنچنان که دربار وقت نیز به احتکار گندم، قند و سایر کالاهای ضروری روی آورده بود.

رضا شاه که با حمایت انگلیسی ها در کودتای خود موفق شد با پدیده ای به نام نفت ودرآمدهای آن رو به رو شد، هر چند نفت تا قبل از این نیز تلویحا شناخته شده بود و درایران استخراج می شد اما میزان آن بسیار کم بود. بعد از روی کار آمدن رضا شاه و تمرکز غرب براهمیت نفت در آینده توسعه صنعت کشورشان، رضا شاه که رویکرد اصلی حاکمیت خود را بر محور توسعه و پیشرفت ایران قرار داده بود به دنبال پیاده کردن اقتصاد سرمایه داری در ایران حرکت کرد، رویکردی که نه به نفع مردم بلکه  خدمت هر چه بیشتر به غرب بود، چرا که خام فروشی نفت ایران به نفع رونق  تولید غرب تمام می شد. شاید یکی از مهمترین دلایل کودتای رضا شاه که با برنامه ریزی غرب دنبال شد پی بردن به اهمیت نفت برای توسعه سرمایه داری ونفوذ اقتصادی و سیاسی بر کشورهای منطقه بود.

به دلیل اینکه تا آن زمان نفت استخراج شده تنها صرف سوخت گیری کشتی ها و کارخانه ها می شد شاید اهمیت آن چندان جدی گرفته نشده بود اما هنگامی که کشورهای صنعتی متوجه تاثیر آن در سایر حوزه های اقتصادی شدند و با این امتیاز کم کم به سمت صنعتی شدن حرکت کردند تمام توجه غربی ها به استخراج نفت خام از ایران و صادرات آن معطوف شد.

 

خام فروشی نفت ایران، بازار غرب را پررونق کرد

 

آیا اصلاحات صورت گرفته مورد نظر رضا شاه در زمینه صنعت و کشاورزی توانست به افزایش تولید کشور و خروج آن از سنتی به صنعتی کمک کند؟

یکی از مهمترین دستاوردهای نفتی ایران یا اصلاحات اقتصادی در زمان پهلوی اول تاسیس چندین کارخانه بود که با توجیه حمایت از خصوصی‌سازی ایجاد شدند. با توجه به اینکه آن زمان و در دوره پهلوی دوم تمرکز اصلی پادشاه بر روی موضوع زمین و کشاورزی بود بعد از اخراج رضا شاه از کشور بسیاری از تولیدات ما که عموما در حوزه کشاورزی و دامداری بود در گیر و دار اصلاحات ارضی کم کم از میان رفت.

در تاریخ آمده است که بسیاری ازروستاهای کشور به زور به نام رضا خان زده شد و از آن زمان بخش کشاورزی سنتی کم کم رو به افول گذاشت چرا که مردم به روز اربابان و خان های محلی مجبور به بخشیدن بخشی از زمین های خود به رضا شاه شدند. با اینکه هفتصد کارخانه تاسیس شده بود اما همچنان وارد کننده به شمار می رفتیم.

کلیه واردات ما از خارج قطعات خودرو و نیازهای اولیه زندگی بود همانند الان که بسیاری از کارخانه‌های ما وابسته به قطعات خارجی هستند در حالی که صنایع دفاعی هسته‌ای و فضایی کشور درون زا شده و بومی سازی را در پیش گرفته اند. رضا شاه بعد از کشتار 9 میلیون ایرانی توسط انگلیس در فضایی قرار گرفت و به شعارها و شگردهای خاص خود متوسل شد که کسی جرات ایستادگی در برابر آن را نداشت.

ایجاد فضای خفقان و ترس و وحشتی که بعد از ترورهای دوران مشروطه و اتفاقات مختلف رخ داده بود دست رضا شاه را برای تحمیل بسیاری وقایع به ملت باز گذاشت، هر چند بسیاری همچون آیت الله مدرس در برابر رضا شاه  ایستادند و هسته های مردمی به آرامی خود را آماده مبارزه با سیاست های رضا شاه می کردند اما اقتصاد ایران با روی کار آمدن محمد رضا شاه یا پهلوی دوم به طور اخص درگیر نفت شد و اقتصاد در محورهای کشاورزی و صنعتی نه تنها رشد نکرد بلکه فشل تر از سابق شد.

 

با روی کار آمدن پهلوی دوم چه تغییرات واصلاحات اقتصادی درایران کلید زده شد، چرا که رساندن ایران به دروازه های تمدن یکی از شعارهای محمد رضا شاه بوده است؟

ملی شدن صنعت نفت که اتفاقات مختلفی را درایران رقم زد هر چند با نیت و هدف ملی شدن و استفاده عمومی مردم از درآمدهای آن توسط دکتر مصدق و بسیاری دیگر دنبال شد اما با سیاست گذاریهای خام فروشی پهلوی دوم عملا  یک بار دیگر به نفع دنیای غرب وآمریکا شد. بخش مهمی از اقتصاد ایران وابسته به نفت و درآمدهای نفتی بود، پهلوی دوم همانند پهلوی اول اهمیتی به درون زایی اقتصاد و استفاده از سرمایه ملی نفت برای تولیدات بیشتر نمی داد، چرا که غربی ها با رهبری آمریکا چنین اجازه ای به او نمی دادند. در زمان دکتر مصدق که ایران دو سال تحریم و از درآمد نفتی بی نصیب شد، شاهد برخی اصلاحات مالیاتی بودیم، امید می رفت جدای از درآمدهای نفتی توسعه اقتصاد درون زا و تولید با توسل به عبور از خام فروشی باشیم که کشورهای غربی چنین اجازه ای به ما ندادند.

با روی کار آمدن پهلوی دوم و تشکیل سازمان مخوف ساواک دست مردم و فعالان اقتصادی از بازارهای تولیدی کوتاه شد و واردکنندگان در راس امور قرار داده شدند. تحریمهای نفتی از ایران برداشته شد و یک بار دیگر شرایط برای خام فروشی ایران مهیا شد. هرچند تا قبل از این گاها فرآورده هایی به دنیا صادر می کردیم اما از زمان پهلوی دوم اجازه صادرات فرآورده های نفتی از ایران سلب شد و شاه تنها می توانست مواد خام به غرب صادر کند. غرب از زمان پهلوی دوم از مزایای نفت خام ما در راستای صنعتی شدن خود استفاده کرد.

خام فروشی و عدم تبدیل نفت به فرآوردها منجر به عدم رویکرد فعالان اقتصادی ایران به مساله مهمی چون تولید شد. از آن زمان آمار بیکاری در کشور به شکل جدی رو به افزایش گذاشت چرا که اصلاحات ارزی که منجر به بیکاری کشاورزان شده بود روز به روز میزان مهاجرت به شهرها را افزایش می داد.

 

 

 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار