ابهام و بی‌اعتمادی، مشخصه اصلی مذاکرات هسته‌ای ایران و غرب-راهبرد معاصر
هشدار سازمان ملل متحد برای رشد قیمت ها و بحران غذا درجهان قوانین جام جهانی قطر اعلام شد به بهانه بازی تاریخی پرسپولیس و النصر/ چند بازیکن ناگهان پنهان شدند!/ وقتی شجاعی پشت ضربه پنالتی ایستاد وزیر اقتصاد:کنترل نقدینگی مهمتر از پایه پولی است آیت‌الله جنتی: بیانات حکیمانه رهبری تکلیف فتنه‌گران، خواص و مسئولان را روشن کرد جزئیات نشست نمایندگان سیستان و بلوچستان با آیت الله رئیسی رشد هیجانی قیمت در بازار خودرو؛ فروش راکد شده وضعیت جاده‌های شمال کشور در امروز 12 مهر 1401 جزئیات افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان دولت اعلام شد جزئیات تصویب و زمان اعمال افزایش حقوق کارکنان دولت پرسپولیسی‌ها منتظر روشن شدن موتور یک ستاره محرومیت بی‌سروصدای داور دیدار جنجالی پرسپولیس - تراکتور واکنش عجیب به شکست پرسپولیس تاریخ دیدار استقلال و پرسپولیس اعلام شد شعارهای رکیک تجمع دانشجویان شریف لکه ننگ ساحت دانشگاه کانال مالی ایران و سوئیس منتفی شد توضیحات سخنگوی هیئت رئیسه مجلس درباره ابهامات بازشماری آراء زاهدی‌وفا مجلس خبرگان رهبری: بیانات اخیر رهبر انقلاب نقشه‌های دشمن را نقش بر آب کرد چرا اعتراضات و اغتشاشات پس از درگذشت مهسا امینی اتفاق افتاد؟ زاهدی‌وفا از مجلس رأی اعتماد نگرفت + توضیحی درباره اعلام اولیه مجلس نقشه مربی پرسپولیس برای بازی بزرگ با سپاهان قالیباف: رئیس‌جمهور در اسرع وقت وزیر پیشنهادی کار را به مجلس معرفی کند گمشده بزرگ استقلال در سیرجان میرتاج‌الدینی: خواصی که عجولانه نظر دادند، طبق فرمایش رهبری مواضعشان را اصلاح کنند سرلشکر باقری: امنیت پایدار امروز مرهون جانفشانی‌های مدافعان امنیت و نظم جامعه است ثبت نام فروش فوری ایران خودرو امروز ۱۲ مهر ۱۴۰۱+ لینک و نحوه ثبت نام خودرو‌های ایران خودرو + قیمت خودرو‌های ایران خودرو خروج ستاره استقلال از لیست سیاه ساپینتو؟ آزمون موفقیت‌آمیز زیرمداری «بلوک انتقال مداری سامان» جزئیات ارسال لایحه همسان سازی حقوق بازنشستگان و کارکنان به مجلس اخطار بانک مرکزی به موسسات مالی و بانک‌ها در خصوص نرخ سودها پزشکان فراری از مالیات به جریمه و مجازات تهدید شدند قیمت جهانی نفت امروز 12 مهر 1401 تمدید زمان استفاده از بسته‌های اینترنت+ جزئیات بذرپاش: سلحشوری‌ها و از خودگذشتگی‌های پلیس، در تاریخ ماندگار است خبر جدید رییس‌کل بانک مرکزی درباره پول جدید ایران آخرین مهلت ثبت نام در سامانه مزایده خودروهای خارجی وضعیت بورس امروز ۱۲ مهر ۱۴۰۱ سرمربی پرسپولیس به مهدی ترابی در رختکن چه گفت؟! بانک مسکن به مشتریان خوش حساب وام ۱۰۰ میلیونی می‌دهد+ جزئیات و نرخ سود قیمت خودرو‌های ایران خودرو و سایپا امروز سه شنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۱+ جدول آیت الله رئیسی: مردم توطئه دشمن را ناکام گذاشتند؛تحلیل رهبری از اتفاقات اخیر جامع و برای همگان قابل درک بود قالیباف: رهبر انقلاب مسیر درست را برای همه علاقه‌مندان انقلاب مشخص کردند تفاوت استقلال فرهاد مجیدی با استقلال سا پینتو مخبر: باید برای آینده سینمای کشور ریل‌گذاری شود پاداش پایان خدمت بازنشستگان قسطی می‌شود؟ انفجار مهیب در نزدیکی یک مدرسه در کابل خط و نشان بایدن برای پوتین مشاور امنیت ملی کاخ سفید: به دنبال تحریم بیشتر ایران هستیم آمریکا باز هم به اوکراین سلاح می‌دهد تعداد قربانیان توفان ایان در فلوریدا به ۴۵ نفر افزایش یافت واکنش کنعانی به حمله تروریستی به یک مرکز آموزشی در کابل امیدواری امیرعبداللهیان نسبت به آزادی هر چه سریع‌تر حاجی زندانی در عربستان چگونه محمد بن سلمان در یک قدمی تاج و تخت قرار گرفت؟ خبر فوری از رتبه‌بندی معلمان مهرآفرین + جزئیات و زمان شرکت در آزمون امیرعبداللهیان: توافق دست یافتنی است اگر طرف آمریکایی واقع بینانه برخورد کند کنعانی: ‏نفاق و ریاکاری دشمن اصلی ملت ایران پایانی ندارد بیانیه فراجا: اجازه جولان به دشمن نمی‌دهیم بیانیه سخنگوی گوترش درباره اتفاقات اخیر ایران نتایج همه‌پرسی پیوستن دونباس به روسیه مشخص شد مرندی: آمریکا به دنبال دور زدن توافق است ترکیه خواستار لغو حق وتو در شورای امنیت شد فعالیت مدارس و دانشگاه فرهنگیان از فردا حضوری است+ جزئیات تعیین پایان زمان بارگذاری مدارک رتبه‌بندی معلمان سند دیگری از خلاف گویی خانواده مرحومه مهسا امینی آمار کرونا در ایران امروز 1 مهر 1401 مدارس هفته اول مهر باز هستند/ ساعت فعالیت دبستان‌ها تغییر کرد؟ ساعت طرح ترافیک در تهران تغییر کرد برگزاری کلاس‌های دانشگاه تهران از ۲ تا ۷ مهرماه به صورت الکترونیکی دستور رئیس قوه قضائیه پیرامون نحوه برخورد با عوامل اغتشاشات اخیر توضیحات زاکانی درباره خسارت به ۶۶ خودروی خدمات شهری و حمله به پاکبانان توسط اغتشاشگران در تهران حکومت چه حقی دارد که در پوشش مردم دخالت کند؟ هشدار هواشناسی/ وقوع سیلاب در ۱۳ استان کالبدشکافی مهسا امینی انجام شد؟ بخشنامه وزیر کشور به استانداران برای تصمیم گیری درباره کاهش تلفات جاده‌ای برگشت رامبد جوان به تلوزیون با «خندوانه» و مسابقه‌ای جدید بلیت سینما ارزان شد؟ اینفوگرافیک| بزرگترین تولید کنندگان اورانیوم جهان اینفوگرافیک/ نقشه کامل مسیرهای پیاده‌روی اربعین + هزینه‌ها قیمت بلیت سینما شناور شد «پشه» ممنوع‌التصویر شد؟ خاکسپاری ابتهاج به فردا موکول شد منوچهر اسماعیلی درگذشت+ علت اینفوگرافیک | ایران چهاردهمین اقتصاد جهان، در سال ۲۰۲۲ افشاگری حامد آهنگی از پشت پرده «شب‌های مافیا» ویدیو | از کرملین تا پاستور؛ قطار ایران و روسیه روی ریل همکاری‌های دوجانبه ماجرای فیلم منتسب به شهید پاریاب و خاطره تلخ مردم از سرنوشت قهرمان جنگ زائران حج از مشعر به منا رسیدند/ انجام نخستین مرحله رمی جمرات + فیلم اعمال مخصوص روز عرفه+ متن زیارت امام حسین (ع) در روز عرفه و دعای اللهم تعبا و تهیا+ صوت سینماها ۲۱ تیر ۱۴۰۱ برای بانوان رایگان شد؟ واکنش خانم بازیگر به درخواست شلاق برای ۸۰۰ زن سینماگر+ عکس عید قربان شنبه است یا یکشنبه؟+ تاریخ دقیق تعطیلی عید قربان ۱۴۰۱ قرائت قطعنامه برائت از مشرکین حج ۱۴۰۱ حسین فرح بخش: باید تمام ۸۰۰ زن امضا کننده بیانیه زنان سینماگر را شلاق زد ویدیو | کاهش ۰.۲ درصدی نقدینگی در فروردین؛ گامی بلند درجهت کنترل نرخ تورم ویدیو |بریکس؛ شتاب دهنده مسیر توسعه اقتصادی ایران اینفوگرافیک| ۱۰ گام تا رسیدن به امنیت سایبری مناسب اینفوگرافیک | تجارت ۵۲ میلیارد دلاری ایران با همسایگان ویدیو | سفر رئیس‌جمهور ترکمنستان به ایران؛ گامی در جهت توسعه دیپلماسی منطقه‌ای کاریکاتور | سوغاتی حج اینفوگرافیک |جزئیات افزایش حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی ۱۴۰۱ کاریکاتور | مصائب آواربرداری از ساختمان متروپل آبادان اینفوگرافیک | تراژدی‌های ساختمان‌های ناامن اینفوگرافیک | ۳۲میلیون ایرانی درگیر اجاره بهای مسکن کاریکاتور| پیر شدیم رفت ماجرای لغو مجوز صوت و تصویر «روبیکا»+ علت جزئیات تکمیلی نتایج شمارش آرای ریاست جمهوری 1400+ آمار دقیق نتیجه نهایی انتخابات مجلس خبرگان رهبری تهران 1400 نتایج انتخابات شورا‌ی شهر استان تهران ۱۴۰۰+ اسامی آرای آیت الله رئیسی در تهران چقدر بود؟ نتایج انتخابات شورای شهر اراک 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قزوین 1400 نتایج انتخابات شورای شهر کرمانشاه 1400 آمار دقیق انتخابات ریاست جمهوری 1400 به تفکیک استان‌ها+ جدول نتایج انتخابات شورای شهر ایلام 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قم 1400 نتایج انتخابات شورای شهر ساری 1400 نتایج انتخابات شورای شهر تبریز ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر سنندج ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر همدان 1400 نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری 1400/ آیت الله رییسی برنده انتخابات سیزدهم جدی‌ترین تهدید سایبری فعلی علیه ایران چیست؟ حکمرانی داده‌ها در دنیای دیجیتال مصادیق مجرمانه محیط زیستی جدید در فضای مجازی اعلام شد جریمه سنگین اپل از سوی سازمان ضد انحصار روسیه آپدیت جدید «تلگرام» به جنگ با «کلاب هاوس» رفت کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
گزارش «مرکز سیاسی امارات»؛
ایران به این نتیجه دست‌یافته دولت آمریکا امتیازات سریع و ملموسی برای احیای مجدد توافق هسته‌ای خواهد داد، زیرا چنین توافقی به‌عنوان پیروزی سیاسی برای دولت دموکرات تلقی می‌شود و به کاهش تورم در آمریکا در نتیجه کاهش قیمت انرژی کمک می‌کند که همین امر شانس دموکرات‌ها را در انتخابات آتی کنگره بهبود می‌بخشد.
محمد الزقول؛ کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه در مرکز سیاسی امارات
تاریخ انتشار: سه‌شنبه ۱۵ شهريور ۱۴۰۱ - 06 September 2022

ابهام و بی‌اعتمادی، مشخصه اصلی مذاکرات هسته‌ای ایران و غرب

 

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ مذاکرات هسته ای میان قدرت‌های جهانی و ایران برای احیای برجام با ابهام مواجه شده است. جوزف بورل، نماینده عالی سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپا به تازگی برای ازسرگیری مذاکراتی که از آغاز جنگ اوکراین به تعویق افتاده بود، پیشنهادی ارائه کرد. به نقل از چندین مذاکره کننده ارشد، در نتیجه آخرین دور مذاکرات متن نهایی با شرایط غیرقابل مذاکره تهیه شد. با وجود این، متن برای ایران نهایی نبود، زیرا با توجه به اعلام موافقت اصولی آمریکا با متن نهایی، اصلاحات متعددی برای پیش‌نویس پیشنهاد کرد. آمریکا اعلام کرد اصلاحات پیشنهادی ایران را بررسی خواهد کرد و بعداً گفت پاسخ خود را به تهران ارسال کرده است و تهران نیز به نوبه خود گفت در حال بررسی پاسخ آمریکاست.


طبق گزارش ها، پس از آنکه ایران برخی از خواسته‌های خود را کنار گذاشت، مذاکرات تا حدودی پیشرفت کرد. اصولگرایان ادعا می‌کنند پیشنهاد اروپا از نظر صادرات نفت و آزادسازی وجوه مسدود شده، منافع اقتصادی زیادی برای ایران به همراه دارد. این در حالی است که هنوز هیچ تصمیم نهایی از سوی طرف های اصلی مذاکرات گرفته نشده است. این وضعیت بیشتر به «ایستادن در آستانه توافق» شبیه است که در عملکرد بازارهای مالی ایران منعکس می‌شود.


ایرانی ها پیشرفت مذاکرات کشورشان با غرب را به دقت زیر نظر دارند و به نظر می آید بازارهای داخلی در حال حاضر در هاله ای از ابهام قرار دارند. با وجود این، سیاستمداران و سرمایه گذاران محتاطانه خوشبین هستند. نهادهای تصمیم‌گیر ایرانی به تحولات مذاکرات هسته‌ای واکنش مساعدی نشان داده‌اند و به نظر می آید نهادهای محافظه کار این کشور از مذاکرات راضی بوده اند، هرچند هنوز کاملاً متقاعد نشده اند که توافق نجات یافته است.

گزارش‌های منتشر شده به وسیله محافل محافظه‌کار تأیید می‌کند نتیجه مذاکرات بهتر از توافق 2015 بوده است، اما آنها عنوان کرده اند موانع برجسته‌ای وجود دارد که قبل از امضای توافق باید بر آنها غلبه کرد


گزارش‌ رسانه های اصلاح‌طلب حاکی از آن است آنچه به تازگی مذاکره‌کنندگان ایرانی در مذاکرات خود با غرب به دست آورده‌اند، کمتر از آن چیزی است که تیم مذاکره‌کننده قبلی به رهبری عباس عراقچی در مذاکرات گذشته می‌توانست به دست آورد. در مقابل، گزارش‌های منتشر شده به وسیله محافل محافظه‌کار تأیید می‌کند نتیجه مذاکرات بهتر از توافق 2015 بوده است، اما آنها عنوان کرده اند موانع برجسته‌ای وجود دارد که قبل از امضای توافق باید بر آنها غلبه کرد. ایران در این گفت‌وگوها خواستار تضمین‌هایی شده که دولت آینده آمریکا از توافق جدید خارج نشود و همچنین برای مقابله به نقض تعهدات هسته ای سازوکارهای شفافی تدوین شود.


در این میان واکنش بازارهای ایران به تحولات متفاوت بوده است. با وجود اظهارات مطرح شده دولت ایران درباره اینکه اقتصاد کشور در برابر نتیجه مذاکرات هسته ای آسیب پذیر نیست، واکنش بازارها واقع بینانه تر به نظر می آید. بازارهای طلا و ارز نسبت به سایر بازارها واکنش مثبت‌تری نشان دادند. قیمت رسمی طلا در دو هفته معاملاتی گذشته 10.3 درصد و نرخ دلار در بازارهای داخلی 8.7 درصد نسبت به مدت مشابه کاهش یافت.


بازارها در دو روز پایانی معاملاتی نزولی به نظر می‌رسند، زیرا در نتیجه اخبار ضد و نقیض درباره پیشرفت مذاکرات، قیمت طلا و ارز بار دیگر افزایش یافت. به طور کلی چشم انداز توافق هسته ای با خوش بینی محتاطانه ای در بازارهای ایران مواجه شد. با توجه به گزارش ها مبنی بر وجود موانع در مذاکرات، خوش بینی محتاطانه در چند روز گذشته کاهش یافته است.


تروئیکای اروپایی (بریتانیا، فرانسه و آلمان) دور اخیر مذاکرات را نادیده گرفتند و از آن زمان با تصویب قطعنامه ای در محکومیت ایران در آخرین نشست شورای حکام بین المللی انرژی اتمی، لفاظی های خود را درباره موضوع هسته ای ایران افزایش دادند. تحلیلگران معتقدند غیبت تروئیکای اروپایی در مذاکرات نشان دهنده شکاف میان اعضای غربی برای رایزنی درباره تحولات موضوع هسته ای ایران است.
 
با وجود غیبت تروئیکای غربی و تشدید تنش در آخرین نشست شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی، مقام های ایرانی بر این باورند نوسانات بازارهای جهانی انرژی بر اروپایی ها فشار وارد می کند و به ایران اجازه می دهد امتیازاتی را که در دستور کار است بگیرد. مذاکرات هسته ای زمانی اتفاق می افتد که پیش بینی می شود نرخ تورم در اتحادیه اروپا و ایالات متحده در نتیجه بحران قریب الوقوع انرژی زمستانی افزایش یابد.


به نظر می‌آید ایران مایل است در تلاش برای زیر فشار قرار دادن غرب و به‌ویژه ایالات متحده برای موافقت با خواسته‌هایش، احتمال وقوع بحران شدید انرژی در زمستان آینده را به اروپا یادآوری کند. علاوه بر این، ایران به خوبی می‌داند انرژی ستون فقرات اقتصادهای غربی است و سطوح بالای تورم، رهبران سیاسی را برای یافتن راهی برای خروج زیر فشار قرار می‌دهد. پس از اجرایی شدن تحریم‌های غرب بر بخش انرژی روسیه ، ایران انتظار دارد بحران میان غرب و روسیه بدتر شود و در نتیجه قیمت‌های انرژی افزایش یابد. همه اینها تأثیر قابل توجه و مضری بر نرخ تورم خواهد داشت که در حال حاضر در تمام کشورهای اتحادیه اروپا و ایالات متحده به بالاترین حد خود رسیده است.


تحلیلگران موافق هستند ایران از بحران انرژی و هرگونه رکود اقتصادی متعاقب آن در غرب سود زیادی خواهد برد. به همین دلیل ایران در تلاش برای زیر فشار قرار دادن غرب برای دادن امتیاز در مذاکرات هستند. بازگشت به توافق به عنوان منفعت اقتصادی برای غرب خواهد بود که می تواند از آن برای مدیریت قیمت انرژی و کنترل تورم استفاده کند، این موضوع سود امنیتی و راهبردی است که می تواند برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب ستفاده شود.


گفتمان ایران نه تنها بر این ایده متمرکز است که ایران می‌تواند خلأ روسیه را در بازار جهانی انرژی پر کند و به اروپا گاز عرضه کند، بلکه بر این فرض تمرکز دارد که ازسرگیری توافق هسته‌ای هزینه‌های نفت و گاز و در نتیجه نرخ تورم در غرب کاهش می‌یابد. به عبارت دیگر، ایران به دو دلیل از معرفی خود به عنوان تامین‌کننده بالقوه عمده گاز به اروپا اجتناب می‌کند؛ نخست، اینکه اطلاع دارد ارسال گاز در کوتاه‌مدت از نظر لجستیکی چالش برانگیز است و دوم، اینکه نمی‌خواهد زمینه نارضایتی روس ها را فراهم کند که تهران آن را شریک راهبردی خود می داند.


ایران برای تضعیف موضع ایالات متحده و گرفتن امتیازات بیشتر از دولت بایدن که از ترس پرداخت بهای آن در انتخابات آتی در تلاش برای مدیریت بحران تورم است، از بحران انرژی استفاده می کند. تهران همچنین به این نتیجه رسیده است دولت بایدن امتیازات سریع و ملموسی برای احیای مجدد توافق هسته ای خواهد داد، زیرا چنین توافقی به عنوان پیروزی سیاسی برای دولت دموکرات تلقی می شود و به کاهش تورم در ایالات متحده در نتیجه کاهش قیمت انرژی کمک می کند و باعث می شود شانس دموکرات ها در انتخابات آتی بهبود یابد.

گفتمان ایران نه تنها بر این ایده متمرکز است که ایران می‌تواند خلأ روسیه را در بازار جهانی انرژی پر کند و به اروپا گاز عرضه کند، بلکه بر این فرض تمرکز دارد که ازسرگیری توافق هسته‌ای هزینه‌های نفت و گاز و در نتیجه نرخ تورم در غرب کاهش می‌یابد


گرچه طرفها در آستانه دستیابی به توافق هستند، اما پویایی هایی وجود دارد که ممکن است احیای توافق هسته ای را دشوار کند. تا به امروز، موضع دولت بایدن در قبال ایران تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده است. علاوه بر این، تغییر در سیاست ایالات متحده در قبال برنامه هسته ای ایران نه تنها حزب جمهوری خواه، بلکه جناح های درون خود حزب دموکرات را نیز تحریک می کند. تعدادی از دموکرات‌ها در کنگره از پیش‌نویس قطعنامه‌ای حمایت کردند که خواستار حفظ تحریم‌های ایران شده اند. طبق آخرین تحلیل ها، به نظر می آید دموکرات ها در مسیر از دست دادن اکثریت کنونی کنگره در انتخابات میان دوره ای هستند. در نتیجه، هر توافقی با ایران شکننده و هر زمان مستعد فروپاشی خواهد بود.


هماهنگ کننده سیاست خارجی و امنیت اتحادیه اروپا پیشنهادی ارائه کرد که به پیشرفت اخیر در مذاکرات هسته ای منجر شد، اما موضع تروئیکای اروپایی با پیشنهاد هماهنگ کننده همخوانی نداشت. پیش از اعلام پیشنهاد گروه اروپایی پیش نویس قطعنامه ای را برای محکومیت ایران به شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی ارائه کرد. همچنین هیئت های آلمانی، فرانسوی و بریتانیایی در جلساتی که برای بحث در مورد پیشنهاد اروپا برگزار شد، شرکت نکردند. سران سه کشور در ادامه مذاکرات و در جریان گفت‌وگو با بایدن بر اهمیت رسیدگی به موضوعات دیگر ازجمله زرادخانه موشکی ایران و طرح‌های توسعه‌طلبانه این کشور در منطقه خاورمیانه تأکید کردند. این نشان دهنده تفاوت دیدگاه میان دو طرف است. تروئیکای اروپایی یکی از طرف های مهم توافق هستند و این اختیار را دارند مکانیسم های آن را کنار بگذارند.

 
میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین بارها پیشنهاد کرده است طرف‌ها به احیای توافق نزدیک هستند و روسیه با احیای توافق مخالفتی نمی‌کند، بلکه از آن استقبال می‌کند. با وجود این، تضاد منافع ناشی از بازگشت به توافق و همچنین سایر ملاحظات راهبردی، به این مفهوم اعتبار می بخشد که موضع واقعی روسیه با اظهارات دیپلماتیک متفاوت است. ازسرگیری توافق هسته‌ای با ایران احتمالاً به کاهش قیمت نفت و گاز منجر می‌شود و در نتیجه به درآمدهای نفتی روسیه آسیب می‌رساند. علاوه بر این، اهرم مسکو بر غرب را درباره انرژی تضعیف می‌کند. در میان مدت و بلندمدت، احیای توافق می تواند به ایران اجازه دهد تا به عنوان تأمین کننده اصلی گاز اروپا جایگزین روسیه شود.


در بخش ذیل به چهار سناریو برای توافق هسته ای خواهیم پرداخت.

الف) احیای مجدد توافق

طبق این سناریو مذاکرات هسته ای وین به احیای برجام منجر می شود. در ازای لغو پنج گامی که ایران در واکنش به خروج دولت آمریکا از برجام انجام داده است، کشورهای غربی با حذف تمامی تحریم ها علیه ایران و تعلیق قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد موافقت می کنند. ایران و ایالات متحده آمریکا هر دو می‌گویند طرف مقابل باید به اصول اساسی توافق هسته‌ای 2015 بازگردد که به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دسترسی نامحدود به تمام مراکز هسته‌ای ایران می‌دهد و تضمین می‌کند ایران از تلاش‌های خود برای نظامی‌سازی برنامه هسته‌ای اش دست بکشد.


به گفته منابع محلی و بین المللی، این توافق به ایران دسترسی آزادانه به بازارهای بین المللی نفت و گاز می دهد. این موضوع فروش نفت این کشور را از کمتر از 700 هزار بشکه در روز در مدت 6 ماه به دست کم 2.8 میلیون بشکه در روز خواهد رساند. این سناریو به دلیل کاهش هزینه های انرژی و نفت به نفع اقتصاد غربی است که گرفتار بحران انرژی هستند. با وجود این، روسیه ممکن است نگران این باشد توافق هسته ای جدید به کاهش شدید قیمت انرژی منجر شود و در را برای یک متحد برای ورود به بازارهای انرژی اروپا باز کند. علاوه بر این، نسخه قبلی توافق هسته‌ای در خدمت منافع دیگر طرف‌های خاورمیانه نبود، زیرا معتقدند توافق 2015 به ایران انگیزه داد تا پروژه‌های توسعه‌طلبانه خود را در منطقه دنبال کند. این کشورها خواهان توافق جدیدی هستند که رفتار ایران در منطقه را محدود کند.

 

ب) فروپاشی توافق

بی تردید هیچ یک از طرف های درگیر در مذاکرات هسته ای تمایلی به این نتیجه ندارند، اما دو طرف اصلی (ایالات متحده و ایران) گه گاه به آن می پردازد. در سال 2018 ایالات متحده از توافق هسته ای خارج شد و ثابت کرد این احتمال را نمی توان به طور کامل رد کرد. دو سناریوی احتمالی وجود دارد که ممکن است اجازه دهد چنین اتفاقی بیفتد؛ نخست، اینکه دولت آمریکا یا دولت ایران اعلام کنند مذاکرات شکست خورده است، تحریم‌ها باقی خواهند ماند و ایران به گام‌های تشدیدکننده خود ادامه خواهد داد. شرایط کنونی مانند سال 2018 نیست. این بار تروئیکای اروپایی از تصمیم ایالات متحده حمایت خواهند کرد و به نظر می رسد بازارهای اروپایی بیش از هر زمان دیگری به منابع انرژی ایران نیاز دارند.


در سناریوی دوم فرض بر این است یکی از طرفین ماشه را بکشد، یعنی تحریم‌ها را علیه ایران بازگرداند و کشور را ذیل فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد قرار دهد. بارها طرف‌های اروپایی به احتمال توسل به این گزینه پرداخته‌اند و این موضوع ایران را در موقعیت دشواری قرار می‌دهد، زیرا در عمل به صادرات ناچیز نفت این کشور پایان می‌دهد و بحران اقتصادی را بدتر می‌کند. پیامدهای اقتصادی این سناریو و تأثیر آن بر قیمت انرژی همراه با ترس از پیشروی تهران در زمینه هسته‌ای ممکن است مانع از اعلام پایان توافق همه طرف‌ها شود.

 

ج) توافق جایگزین

توافقی با همان نام توافق هسته ای کنونی اما با اختلافات عمده می تواند راهی مؤثر برای حل بن بست هسته ای ایران و غرب باشد. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد ایران و ایالات متحده به سمت این گزینه متمایل شده اند که ایران را ملزم می کند در ازای برخی انگیزه های اقتصادی، ازجمله آزادسازی وجوه مسدود شده، کاهش محدودیت های بانکی، صادرات و سرمایه گذاری با محدودیت بر برخی از اقدامات هسته ای موافقت کند.


مسائل مهم دیگر مانند نقض تعهدات هسته ای و حق ایران برای تهیه تسلیحات تاکتیکی و راهبردی ذیل این سناریو حل نشده باقی می مانند. علاوه بر این، توافق نامه مذکور با مخالفت کشورهای خاورمیانه مواجه خواهد شد که بیم آن دارند توافق جایگزین به ایران دسترسی به منابع مالی قابل توجهی را بدون نظارت بر رفتار منطقه‌ای دهد. این یعنی ایران رفتاری مشابه رفتاری که پس از توافق 2015 انجام داد، خواهد داشت.

 

د) بدون تغییر در وضعیت موجود

در این سناریو فرض بر این است طرفها قادر به مذاکره بر سر توافق هسته ای جدید نخواهند بود، اما مذاکرات را نیز شکست خورده نمی دانند. دولت ایالات متحده فروش نفت ایران را حفظ خواهد کرد یا نسبت به آن ملایم تر خواهد بود تا قیمت انرژی را پایین بیاورد، در حالی که ایران به کند کردن گام های تشدید تنش هسته ای خود و کنترل رفتار خود در منطقه ادامه خواهد داد، همانطور که در ماه های گذشته چنین بوده است.

 
در حالی که دولت بایدن از بازگشت به توافق هسته‌ای در آستانه انتخابات کنگره سود می‌برد، حفظ وضعیت موجود و نرمش با رژیم‌های تحریمی نیز می‌تواند به جلوگیری از رویارویی با جمهوری‌خواهان و تندروهای دموکرات و ارائه قیمت‌های مطلوب نفت کمک کند. وضعیت موجود هم به نفع تندروهای ایرانی مخالف توافق و هم به نفع دولت ایران است که می تواند درآمدهای نفتی بیشتری دریافت کند.

 

گرچه وضعیت موجود روسیه، چین یا کشورهای خاورمیانه را خشمگین نمی کند، اما راه حلی برای برنامه هسته ای ایران ارائه نمی دهد و ابزاری برای زیر فشار قرار دادن ایران برای همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی فراهم نمی کند.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربیننده ترین اخبار