وضعیت اجرای طرح ترافیک سه شنبه ۶ خرداد زمان دقیق آغاز طرح ترافیک تهران/ آیا فردا سه شنبه 6 خرداد طرح ترافیک اجرا می شود؟ آخرین تغییرات شرایط عمومی و اختصاصی ثبت نام خودرو سایپا در فروش فوق العاده فیلم| اجرای علی حاتمی خواننده در عصر جدید - فصل دوم قسمت دهم فیلم| اجرای گروه شهریار در عصر جدید - فصل دوم قسمت دهم فیلم| اجرای بهاره سرگل‌ زایی دوبلور در عصر جدید - فصل دوم قسمت دهم فیلم| اجرای یونس پیک در عصر جدید - فصل دوم قسمت دهم شوهر ژاله صامتی بازیگر زیرخاکی در دورهمی مهران مدیری + عکس فیلم| اجرای علی جعفری شعبده باز با کارت در عصر جدید - عصر جدید قسمت دهم دستور روحانی برای فعالیت بیشتر ستادهای استانی مقابله با کرونا در برخی شهرها فیلم| اجرای امیرعلی پوردست خواننده در عصر جدید - فصل دوم قسمت دهم فیلم| اجرای گروه ضربان در عصر جدید - فصل دوم قسمت دهم تفسیر قرآن رهبر معظم انقلاب/ پیروزی حق به شرط ایستادگی+فیلم ایران خودرو: شرط دسته چک برای پیش خرید خودرو منتفی شد قیمت خودروهای ثبت نامی ایران خودرو و سایپا + جدول تمدید تعطیلی ادارات و دستگاههای دولتی خوزستان تا پایان هفته لیست خودروهای ثبت نام ایران خودرو و سایپا + قیمت قیمت روز گوشی موبایل امروز یکشنبه ۴ خرداد ۹۹ تاکید روحانی بر تلاش مضاعف بانک مرکزی در کنترل تورم بازتاب گسترده ورود نخستین نفتکش ایرانی به ونزوئلا+ تصاویر آخرین اخبار از افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۹۹ مشکل ثبت نام در امتا برای پیش فروش خودرو اعلام ضوابط ده‌گانه برای ثبت‌نام خودرو در طرح فروش عید فطر آدرس سایت پیش فروش و پیش ثبت نام سایپا چک سامانه صیاد چیست؟ چک به نام شخص، شرط جدید فروش سایپا و ایران خودرو + شروط 10 گانه کدام شهرها در وضعیت «قرمز» شیوع کرونا هستند؟+عکس آخرین وضعیت بازگشایی باشگاه‌های ورزشی جزئیات مراحل ثبت نام در طرح فروش فوق‌العاده سایپا چرا دلار گران شد؟ تاکید روحانی و اردوغان بر ضرورت بازگشایی سریعتر مرز‌های ایران و ترکیه چرا مسکن در تهران متری دو میلیون تومان گران شد؟ اعلام مهلت ثبت نام خودرو‌های فروش فوق العاده سایپا: خریداران خودرو برای ثبت‌نام عجله نکنند کاریکاتور | از نیل تا فرات دومین نفتکش ایرانی در نزدیکی آب‌های ونزوئلا آیت الله مکارم شیرازی امروز را عید فطر اعلام کردند آنچه خریداران خودرو باید بدانند/ مهلت 48 ساعته خودروسازان برای قرعه‌کشی نفتکش ایرانی در ونزوئلا پهلو گرفت قیمت پراید در بازار امروز ۴ خرداد ۹۹ قدردانی وزیر نفت ونزوئلا از ایران؛ ممنون برادر سردار حاجی زاده: بزرگترین جبهه ما امروز جبهه اقتصاد است تاثیر اختیارات اعطایی سران قوا بر پیشبرد برنامه‌های اصلاحی بانک مرکزی گرما در راه است؛ تهران ۳۷ درجه قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۴ خرداد ۹۹ + قیمت پراید تشدید آلودگی هوا در پایتخت جان بولتون: انتقال بنزین از ایران به ونزوئلا برای آمریکا خطرناک است آمادگی سامانه‌های متنوع موشکی ونزوئلا برای مقابله با خطای آمریکا ورود اولین نفتکش حامل سوخت ایران به آب‌های ونزوئلا روحانی در گفتگو با امیر قطر: امیدواریم آمریکا دست به کار اشتباهی نزند افتتاحیه مجلس یازدهم؛ روز چهارشنبه با قرائت پیام مقام معظم رهبری روحانی: اماکن مقدسه از فردا باز می‌شوند/ امنیت جمعی ما هنوز در کرونا کم است دولت ترامپ در نظر دارد مجدداً بمب اتمی آزمایش کند اعلام ساعت کار جدید ادارات از ۱۰ خرداد ۹۹ هشدار ونزوئلا درباره احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه نفتکش‌های ایرانی هیچ کس به جهانگیری و محسن هاشمی رای نمی‌دهد دستورالعمل وزارت بهداشت برای بازگشایی دانشگاه‌ها آمریکا: سیاست ما از بین بردن نفوذ ایران در خاورمیانه است ظریف: رژیم صهیونیستی جدی‌ترین تهدید برای حقوق بشر، صلح و امنیت جهانی است اعلام میزان زکات فطره از سوی مراجع تقلید نماز عید فطر در کدام مساجد تهران اقامه می‌شود؟ ایران بدون فشار اقتصادی پای میز مذاکره نمی‌آید گزارشگر ویژه سازمان ملل درخصوص بخشش قاتلان خاشقچی داعش جدید صد در صد آمریکایی است دولت مداخله‌ای در انتخاب رییس مجلس یازدهم ندارد واشنگتن‌‌پست احتمال اقدام علیه نفت‌کش‌های ایران را ضعیف توصیف کرد قالیباف: ‌معامله قرن با شکست روبه رو خواهد شد سرلشکر باقری: دشمن در پی تصرف خرمشهر‌های ذهنی ملت ایران است افزایش ۱۲ درجه‌ای دما و وزش باد شدید گرم جنوبی «افزایش» نرخ کرایه تاکسی‌های پایتخت بعد از عید فطر جهانپور: قطعا با اجرای مجدد طرح ترافیک مخالفیم/ ادامه فعالیت سامانه ۴۰۳۰ راهپیمایی روز قدس در فضای مجازی دستور روحانی به ایجاد تعادل اطمینان بخش برای مردم در بازار سرمایه صدور احکام رتبه‌بندی معلمان بزودی جاده چالوس یک طرفه می‌شود؟ رهبر انقلاب: ویروس صهیونیسم ریشه‌کن می‌شود/ مبارزه برای آزادی فلسطین «جهاد فی سبیل اللّه» است ابلاغ اجرای قانون اعطای تابعیت به فرزندان دارای مادر ایرانی با ۸ ماه تاخیر کاریکاتور | کپرسوختگان را صاحب خانه می‌کنیم تفسیر قرآن رهبر انقلاب| تفاوت تبلیغ اسلامی با پروپاگاندای غربی+فیلم حاج‌آقا مجتبی تهرانی:‌ فرصت باقی‌مانده از رمضان را قدر بدانیم +فیلم زمان، شرایط و نحوه ثبت نام و پیش فروش خودرو سایپا و ایران خودرو عید فطر 99 + قیمت جدید کاریکاتور | خدمتگزاری با چشمان بسته! ادامه پخش سریال «زیرخاکی» از امشب کاریکاتور/ بی تدبیری در بازار خودرو ۳ هزار میلیارد تومان سود به جیب دلالان ریخت کاریکاتور/ در بورس چه خبر است؟ اینفوگرافیک/ آشنایی با روش‌های مدیریت سهام عدالت کاریکاتور | فرصت‌طلبان خونخوار اینفوگرافیک/ دستورالعمل برگزاری مراسم شب‌های قدر در دوره کرونا توصیه های رهبر انقلاب برای استفاده بهتر از شب‌های قدر توقف پخش برنامه «دورهمی» کاریکاتور/ حذف صفر از پول ملی تأثیری در اقتصاد ندارد خوشحالی خانم بازیگر از هک شدن اینستاگرامش سیاست دوگانه سیما در مواجهه با سلبریتی‌ها و محمود کریمی روح الله زم با ماسک و دستکش در دادگاه/ تصاویر کاریکاتور | بازگشت کاخ سفید به برجام برای افزودن تحریم‌ها در سالگرد خروج آمریکا از برجام! کاریکاتور | وحشت از وبکم ایرانی! درگذشت ریشی کاپور بازیگر مشهور هندی کاریکاتور | کرونای رنگی کاریکاتور | مرداب نفت در آمریکا بازتاب‌های ادامه‌دار به ماجرا‌های آقای «نون خ» کاریکاتور| ماهواره نور حاشیه جدید و عجیب برای دو بازیگر «پایتخت» علت پایان غیرمنتظره «نون. خ۲» چه بود؟ بازیگری که پس از سال‌ها تلاش در سریال مهران مدیری دیده شد اعلام میزان خسارت کرونا به فرهنگ کشور وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

اما و اگرهای یارانه پنهان؛ اولویت‌های اصلی دولت در مدیریت اقتصاد کشور چه باید باشد؟

یارانه دادن در ذات حکومت هاست، حکومت ها دایه های تولید هستند و حذف آنها تولید را به نوعی یتیم میکند، البته منکر برخی کژکارکردها نیستیم ولی به نظر میرسد تصحیح مالیه حکمرانی و سازوکار نهادی بودجه، تصحیح نظام سهم بری عوامل تولید و هدایت رانت صحیح از اولویت های مالی دولت باید باشند.
میلاد ترابی فرد کارشناس ارشد مسائل اقتصادی
تاریخ انتشار: ۱۰:۱۴ - ۲۳ مهر ۱۳۹۸ - 2019 October 15
کد خبر: ۲۴۳۶۸

به گزارش راهبرد معاصر؛ مدتیست که در کشور بحث یارانه پنهان داغ شده است، پیشتر از این ارقام 900 هزار میلیارد تومان و 1300 هزار میلیارد تومان مطرح شده بود، ولی گزارش اخیر مرکز پژوهش های مجلس این رقم را 566 هزار میلیارد تومان میداند، با این وجود به نظر میرسد در میانه تمامی این مباحث یک مسئله نادیده گرفته میشود و آن هم مسئله تولید و رونق تولید است، به نظر میرسد بحث یارانه پنهان موضوع اصیلی در زمینه تولید و اقتصاد در کشور نیست.

 

انواع یارانه

طبق گزارش‌های ارائه شده در مجموع یارانه‌ای که هر ساله به صورت پنهان و آشکار در کشور پرداخت می‌شود شامل سه بخش اصلی یارانه‌های بودجه‌ای، فرابودجه‌ای و پنهان است.یارانه‌های بودجه‌ای که سالانه بیش از 100 هزار میلیارد تومان ارزش دارد، شامل تمامی پرداخت‌های بودجه عمومی کشور است که ماهیت یارانه‌ای دارند و از محل منابع بودجه تأمین مالی می‌شوند. دراین بخش یارانه آموزشی اقشار محروم و سازمان فنی و حرفه‌ای، یارانه سود مسکن فرهنگیان و وزارت آموزش و پرورش و یارانه دارو، شیر خشک و وزارت بهداشت عمده‌ترین بخش‌هایی هستند که یارانه می‌گیرند.

 

یارانه‌های فرابودجه‌ای نیز یارانه‌هایی است که در سقف قانون بودجه دیده نشده، اما دولت از منابع موجود در بخش عمومی (صندوق‌های فعال در بخش عمومی، نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت‌های دولتی) اقدام به اعطای این نوع از یارانه می‌کند. یارانه سود تسهیلات پرداختی از محل صندوق توسعه ملی و یارانه سود تسهیلات اعطایی از محل صندوق نوآوری و شکوفایی دراین بخش جای می‌گیرد که سالانه حدود 140 هزار میلیارد تومان را به خود اختصاص می‌دهد.

 

اما اصلی‌ترین بخش یارانه‌هایی که در کشور پرداخت می‌شود، یارانه‌های پنهانی است که به صورت عمده در بخش انرژی نهفته است و بیش 980 هزار میلیارد تومان ارزش دارد. درواقع این یارانه عدم‌النفع دولت به دلیل فروش کالاهای تولیدی در داخل کشور با قیمت پایین‌تر از قیمت قابل فروش در خارج از کشور است. یارانه بنزین و یارانه کالاهای اساسی مهم‌ترین بخش‌های یارانه پنهان است که دولت در قالب اصلاح ساختار بودجه برای ساماندهی آن برنامه‌ریزی کرده است.[1]

 

خاستگاه دولتی یارانه پنهان

زمانی که در رابطه با یارانه های پنهان صحبت میکنیم، بحث سر اختلاف 50 تومانی قیمت تمام شده و فروش به مصرف کننده برای برق یا مابه التفاوت قیمت بنزین در داخل و قیمت فوب(مبدا صادرات) آن در خلیج فارس است، منشا این اختلاف قیمت استفاده دولت از سازوکار مالکانه خود بر منابع طبیعی کشور است، یعنی عنایت به اینکه منابع طبیعی کشور بر اساس قانون اساسی جز مایملک دولت محسوب شده، دولت برای رفاه حال عامه جامعه یا ارائه بسته های تقویت برای تولید از حق خود استفاده کرده و این اقلام را ارزانتر به دست مردم میرساند.

 

این بحث چرا اولویت دار نیست

اما آنچه در این میان باعث شده بحث یارانه های پنهان در کشور داغ شود این است که رقم این یارانه بیش از دو برابر بودجه مصوب دولت است، این یعنی هر چه میزان این یارانه به واسطه کاهش نقش دخالت دولت در ارائه این منابع به عموم کمتر شود دولت خواهد توانست بیشتر خرج کند، این بیشتر خرج کردن البته بار معنای خاصی در اقتصاد کشور ما در طی این چندساله دارد؛ بودجه دولت طی شش سال گذشته دو و نیم برابر شده و این افزایش نه در قبال فعالیت توسعه ای دولت و ارائه نقش فعالانه آن که در قبال تورم و باد کردن بیش از اندازه بودجه جاری کشور است؛ به عبارت ساده تر دولت هر چه در بیاورد دائم فقط خرج دستگاه خودش میکند تا چرخ خودش بچرخد و البته این سمبلی از یک پدیده اقتصاد سیاسی بزرگ است؛ معیشت در کشور ایران بدین صورت است که دهک های بالای درآمدی شامل معافیت های مالیاتی و رانت های اقتصادی میشوند، پایین ترین دهک درآمدی شامل کمک ها و اعانه های دولتی زندگی میگذرانند و طبقه متوسط باید کارمند مجموعه دستگاه دولتی باشند. یارانه پنهان در واقع نوک کوه یخ مباحث اقتصاد ایران است که در اتفاق بزرگتری ریشه دارد، در یک تحلیل بدبینانه که رویکرد این نوشتار نیز هست از این بیشتر پرداختن به یارانه پنهان در واقع چاقتر کردن اقتصاد سیاسی فاجعه بار فعلی است.

 

مسئله دیگری که عدم اولویت بودن این مسئله را نشان میدهد این است که اساسا ارتباط ملموسی میان حذف یارانه های پنهان و بحث رونق تولید که اولویت حقیقی کشور است وجود ندارد، صرفا بحثهایی که در این ارتباط وجود دارد از جمله قاچاق سوخت صرفا راهکارهای نهادی همچون احیای کارت سوخت و مواردی از این دست دارد، لازم نیست برای یک دکمه کتی دوخته شود.

 

اولویت اصلی اول: تصحیح مالیه حکمرانی و سازوکار نهادی

منتقدین البته در برابر این بحث دست بر روی ریشه اصلی میگذارند؛ ریشه اصلی در قضیه اخیر خطاهای عدیده دولت در زمینه مالیه حکمرانی است، در واقع دولت به جای اینکه ریشه اصلی را درمان کند به دنبال منابعی است که این غول حریص را هر چه بیشتر بخوراند، به نظر میرسد راه درست این باشد که ساختار فشل بودجه اصلاح شود، از جمله آنکه به رقم 1200 هزار میلیاردی بودجه شرکتهای دولتی در بودجه سنواتی کشور حسابرسی جدی شود، از رشد روزافزون بودجه جاری جلوگیری شده و به بودجه عمرانی افزوده شود و مواردی از این دست. همچنین بر خلاف آنچه در اذهان مشهور است سازوکارهای هزینه بر دولتی نه حذف شود و نه اینکه دولت از اقتصاد کنار گذاشته شود، بلکه باید همین وضع موجود به وسیله اصلاح سازوکارهای نهادی تصحیح و تکمیل شود، در واقع بحث بنزین قیمت آن نیست، استفاده نابرابر آن توسط طبقات مختلف مردم است، موارد متعدد دیگری هم میتوان به این لیست افزود.

 

اولویت اصلی دوم: تصحیح نظام سهم بری عوامل تولید و هدایت رانت صحیح

بخشی از یارانه پنهان البته صرف تولید میشود، به این مثال دقت کنید؛ در شهری که گندم زیاد کشت شود قطعا مردم آن شهر از گندم ارزانتری نسبت به شهرهای دیگر بهره میبرند، بحث یارانه پنهان نیز دقیقا همین است، دولت در ایران زیرساختهای مزیت ساز تولید از جمله مقررات مالیاتی و امکانات فنی و قوانین موضوعه و آموزش های اولیه را تهیه ندیده است، تنها موردی که برای تولیدکننده باقی میماند همین استفاده از رانت مالکانه دولت در مواد اولیه ای است که در کشور به وفور یاد میشود است؛ مواردی مانند انرژی ارزان و مانند آن.

 

انرژی ارزان آخرین سنگر تولیدکننده در ایران است؛ در واقع تولیدکننده علاوه بر اینکه خیلی از زیرساختها را ندارد با مجموعه ای از عوامل روبرو است که از رانت دولت بر علیه او استفاده میکنند، مشهورترین این رانتها یکی نظام حقوق و دستمزد دولت و دیگری رژیم رانت مالی بانکها است، یارانه پنهان واقعی همین نظام حقوق و دستمزد دولت است، جایی که مجموعه حقوق+مزایا کیک اقتصاد را به سمت بخش خاصی از بدنه دولت میبرد(منظور از بخش خاص وزارتخانه هایی است که دستشان در جیب خودشان است؛ نفت، نیرو و صمت) و عملا کار در بخش تولید حقیقی را فاقد جذابیت میکند، رانت دوم اما ابعاد پیچیده تری به خود بافته است، سازوکارهایی غیرواقعی مانند سفته بازی در بورس، خلق پول در بازار یک شبه‌ی بین بانکی و سهم بری بالای این نظام از ارائه اعتبارات که عملا تولید هر محصولی در سایه این نرخ سود غیرممکن است.

 

در واقع مسئله اولویت دار اصلی این نیست که چگونه به وسیله‌ی حذف یارانه پنهان سبد درآمدی دولت را بسط و گسترش بدهیم، بحث اصلی در مورد بازشناسی نقش دولت است و دعوت از دولت به گسترش نقش فعالانه در اقتصاد به وسیله اصلاحات نهادی.

 

[1] روزنامه ایران

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار
آخرین اخبار