توضیحات لاریجانی درباره بررسی افزایش قیمت بنزین در جلسه غیرعلنی مجلس بیانات رهبر انقلاب درباره مسائل پیش آمده پس از اجرای طرح مدیریت مصرف سوخت طرح سه فوریتی نمایندگان مجلس درباره بنزین/آیا قیمت به 1000 تومان بازمی گردد؟ + جدول حاج علی اکبری: سازماندهی امت اسلامی بر محور امامت حاصل می‌شود هشدار دادستان کل کشور به اخلالگران ربیعی: ۶۰ میلیون نفر از منابع حاصل از افزایش قیمت بنزین منتفع می شوند طرح مقاومت قرن در برابر معامله قرن نحوه توزیع بسته معیشتی به زود اعلام می شود واریز نقدی بسته حمایتی دولت به حساب یارانه نقدی در جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا چه گذشت؟ بارش برف تا چهارشنبه در تهران ادامه دارد هدف روحانی از ایجاد جنجال اخیر علیه قوه‌قضاییه چیست؟ فیفا بحرین را برای توهین به سرود ملی ایران جریمه کرد واکنش ویلموتس به شایعه استعفایش چمران: قالیباف در ائتلاف اصولگرایان حضور دارد گران شدن بنزین صدای مراجع تقلید را هم در آورد سرمربی سرشناس فوتبال تهدید به قتل شد! برف کدام دانشگاه‌ها را تعطیل کرد؟ دلیل رابطه صمیمانه سردار و هادی مشخص شد+ عکس سوء مدیریت حاد شهرداری تهران در مواجهه با برف تهران زمان واریز یارانه آبان ماه مشخص شد تل‌آویو می‌گوید سیاست ترور را علیه فلسطین ادامه می‌دهد یارانه‌‌ جدید چطور پرداخت می‌شود؟ امیر حاتمی: با توسعه قدرت نظامی در برابر تحریم آمریکا می ایستیم قیمت روز خودرو ۲۵ آبان+ جدول طلای ۱۸ عیار اوج گرفت دختر دانشجویی که زندگی دیوید بکام و ویکتوریا را بر باد داد! +عکس ترامپ دو جنایتکار جنگی را عفو کرد دلار یک پله بالا رفت/ یورو در آستانه ۱۳ هزار تومان به عقب برگردیم به استقلال نمی‌روم واکنش نمایندگان مجلس به گرانی بنزین/ اعتراض به گرانی بنزین اندرسون: مقاومت بدون روسیه هم در سوریه پیروز می‌شد/ الدیرانی:اعتراضات لبنان، چهره حامیان و مخالفان مقاومت را نشان داد چهار رقم آخر کد ملی، پیش فرض رمز کارت سوخت پارلمان عراق: انفجارهای بغداد وجود طرف سوم در هرج و مرج‌ها را ثابت می‌‌کند سردار تقی‌زاده: برد موشک‌های کروز زمینی افزایش خواهد یافت تشکیل هشت پرونده تخلفات مالی در سازمان غذا و دارو طرح اتهامات جدید علیه وکیل شخصی ترامپ درخواست گوترش از تل‌آویو برای تحقیق درباره شهادت ۸ فلسطینی تعطیلی مدارس مناطق یک تا 5 و 22 تهران در نوبت عصر تکذیب فراخوان اعتراضی از جانب بزرگ طایفه اهل سنت در سیستان و بلوچستان واکنش وکیل «حسین فریدون» به بازداشت «دانیال‌زاده»/ فریدون الان کجاست؟ بازداشت عامل انتشار تصویر جعلی آتش زدن پمپ بنزین در بندرعباس زمین یکساله ۱۳۱.۷ درصد گران شد آتش زدن یک پمپ بنزین در بندرعباس صحت ندارد/ تصویر منتشر شده جعلی است گفتگوی جالب دلاوری با مزاحم تلفنی اورژانس!/ سلطان مزاحمت های اورژانس چه کسی است؟+ فیلم آخرین خیانت شفر فردا آخرین مهلت ثبت‌نام برای تکمیل ظرفیت کنکور ارشد آمادگی تهران برای وقوع سیلاب ته‌دیگ نخورید احتمال ارائه طرح دوفوریتی مجلس برای توقف افزایش بنزین نرخ بلیت مترو افزایش نمی‌یابد درآمد 30 هزار میلیارد تومانی افزایش قیمت بنزین بین مردم باز توزیع می شود فرصت سه روزه ثبت‌نام مسکن ملی برای استان‌های جدید گران‌ترین خانه‌ فروخته شده در تهران مدیرعامل استقلال: مگر می شود با استراماچونی همسو نباشم؟ عادلانه‌سازی یارانه بنزین از دید سخنگوی دولت درامد 31 هزار میلیاردی برای دولت از افزایش قیمت نفت چرا دانیال زاده به ایران بازگشت؟ مدافع سابق ذوب اهن مربی این تیم شد هفت‌ نکته‌ موثر‌ و‌ علمی‌ برای‌ از‌ بین‌ بردن‌ چربی‌ شکم اعتراضات بنزینی در چند شهر کشور + فیلم پامپئو: با عربستان برای مقابله با ایران تلاش می‌کنیم زمان و ساعت پخش مسابقه دست فرمون + ساعت تکرار کالدرون راه برانکو را در پیش می‌گیرد؛ هافبک بی‌حاشیه در ترکیب اصلی! جدول رده بندی لیگ برتر با پایان هفته دهم مهران مدیری از اذر ماه با دورهمی به شبکه نسیم بر می گردد بیرانوند در استانه جدایی از پرسپولیس موافقت «محمد الصفدی» با پذیرش نخست‌وزیری لبنان مورالس: آمریکا یک توطئه‌گر بزرگ و در پشت پرده کودتا در بولیوی بود تاکید آیت الله سیستانی بر تسریع روند تصویب قانون جدید انتخابات عراق رئیس مجلس نمایندگان آمریکا: ترامپ به ارتشاء اعتراف کرده است مسعود شجاعی آب پاکی را روی دست منتقدان ریخت+عکس ماجرای کل کل فوتبالی علی ضیا و فریبا نادری + فیلم روحانی: افزایش نرخ بنزین به نفع مردم است روحانی اشتباه خود را پذیرفت + سند خطیب جمعه تهران: گران شدن بنزین تصمیمی است که دولت و مجلس گرفته‌اند نماینده مجلس: پیشنهاد افزایش قیمت سوخت در مجلس رد شده بود اینفو گرافیک/ همه چیز درباره کارت سوخت پمپ بنزین در خمینی‌شهر آتش زده شد؟ + فیلم رهبر انقلاب: وحدت یک تاکتیک سیاسی نیست، یک اعتقاد و ایمان قلبی است اینفوگرافی| نکات مهم سهمیه‌بندی بنزین و پرداخت یارانه‌ جدید یک گام به سوی فروپاشی ناتو اینفوگرافیک/ ۱۲ نشانه مهم بیماری‌های روان روحانی: هزینه اجاره منزل زلزله‌زده‌ها را می‌دهیم رئیس جمهور+فیلم واشنگتن خواستار خروج دیپلمات‌های آمریکایی از بولیوی شد داعشی‌های در بند: مغزهای متفکر داعش "آزادند" ترامپ وضعیت اضطرار ملی در قبال ایران را تمدید کرد گلایه سلنا گومز از مردم دلسوزی بیجایی که ممکن بود زندگی بازیگر سرشناس را تباه کند پسر «نسرین مقانلو» هم بازیگر شد/ عکس ماجرا‌های عجیب ازدواج‌ بازیگران ایرانی + تصاویر مجری سمت خدا به مدارس می رود دانلود آهنگ جدید «نفس بکش» با صدای مرتضی پاشایی ترانه علیدوستی از همسرش طلاق گرفت؟! افشاگری جنجالی احسان علیخانی از خواستگاری برادرش زمان پخش سری دوم سریال نون خ دانلود آلبوم "افسانه چشم هایت" همایون شجریان و علیرضا قربانی+ فیلم اشتباه فاحش دانشگاه فرهنگیان در اعلام اسامی پذیرفته شدگان کتک زدن شدید معلم زن توسط دانش آموز پسر! + فیلم فیلم/ خلاصه بازی جذاب لیورپول 3- 1 منچسترسیتی کاریکاتور| یه دل می‌گه برم برم اینفوگرافیک/ ابوبکرالبغدادی از آغاز تا سقوط کاریکاتور| دانش‌آموزان از اسناد لانه جاسوسی چه می‌دانند؟ فحاشی علی علیپور با یک هوادار معترض پرسپولیسی+ فیلم "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر حملات نفتی به عربستان ویرانگر اقتصاد جهانی نخواهد بود؛ چیز دیگری ممکن است این کار را بکند! تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
میلاد ترابی فرد کارشناس ارشد مسائل اقتصادی
تاریخ انتشار: ۱۰:۱۴ - ۲۳ مهر ۱۳۹۸ - 2019 October 15
کد خبر: ۲۴۳۶۸

اما و اگرهای یارانه پنهان؛ "اولویت‌های اصلی دولت در مدیریت اقتصاد کشور چه باید باشد؟"

یارانه دادن در ذات حکومت هاست، حکومت ها دایه های تولید هستند و حذف آنها تولید را به نوعی یتیم میکند، البته منکر برخی کژکارکردها نیستیم ولی به نظر میرسد تصحیح مالیه حکمرانی و سازوکار نهادی بودجه، تصحیح نظام سهم بری عوامل تولید و هدایت رانت صحیح از اولویت های مالی دولت باید باشند.

به گزارش راهبرد معاصر؛ مدتیست که در کشور بحث یارانه پنهان داغ شده است، پیشتر از این ارقام 900 هزار میلیارد تومان و 1300 هزار میلیارد تومان مطرح شده بود، ولی گزارش اخیر مرکز پژوهش های مجلس این رقم را 566 هزار میلیارد تومان میداند، با این وجود به نظر میرسد در میانه تمامی این مباحث یک مسئله نادیده گرفته میشود و آن هم مسئله تولید و رونق تولید است، به نظر میرسد بحث یارانه پنهان موضوع اصیلی در زمینه تولید و اقتصاد در کشور نیست.

 

انواع یارانه

طبق گزارش‌های ارائه شده در مجموع یارانه‌ای که هر ساله به صورت پنهان و آشکار در کشور پرداخت می‌شود شامل سه بخش اصلی یارانه‌های بودجه‌ای، فرابودجه‌ای و پنهان است.یارانه‌های بودجه‌ای که سالانه بیش از 100 هزار میلیارد تومان ارزش دارد، شامل تمامی پرداخت‌های بودجه عمومی کشور است که ماهیت یارانه‌ای دارند و از محل منابع بودجه تأمین مالی می‌شوند. دراین بخش یارانه آموزشی اقشار محروم و سازمان فنی و حرفه‌ای، یارانه سود مسکن فرهنگیان و وزارت آموزش و پرورش و یارانه دارو، شیر خشک و وزارت بهداشت عمده‌ترین بخش‌هایی هستند که یارانه می‌گیرند.

 

یارانه‌های فرابودجه‌ای نیز یارانه‌هایی است که در سقف قانون بودجه دیده نشده، اما دولت از منابع موجود در بخش عمومی (صندوق‌های فعال در بخش عمومی، نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت‌های دولتی) اقدام به اعطای این نوع از یارانه می‌کند. یارانه سود تسهیلات پرداختی از محل صندوق توسعه ملی و یارانه سود تسهیلات اعطایی از محل صندوق نوآوری و شکوفایی دراین بخش جای می‌گیرد که سالانه حدود 140 هزار میلیارد تومان را به خود اختصاص می‌دهد.

 

اما اصلی‌ترین بخش یارانه‌هایی که در کشور پرداخت می‌شود، یارانه‌های پنهانی است که به صورت عمده در بخش انرژی نهفته است و بیش 980 هزار میلیارد تومان ارزش دارد. درواقع این یارانه عدم‌النفع دولت به دلیل فروش کالاهای تولیدی در داخل کشور با قیمت پایین‌تر از قیمت قابل فروش در خارج از کشور است. یارانه بنزین و یارانه کالاهای اساسی مهم‌ترین بخش‌های یارانه پنهان است که دولت در قالب اصلاح ساختار بودجه برای ساماندهی آن برنامه‌ریزی کرده است.[1]

 

خاستگاه دولتی یارانه پنهان

زمانی که در رابطه با یارانه های پنهان صحبت میکنیم، بحث سر اختلاف 50 تومانی قیمت تمام شده و فروش به مصرف کننده برای برق یا مابه التفاوت قیمت بنزین در داخل و قیمت فوب(مبدا صادرات) آن در خلیج فارس است، منشا این اختلاف قیمت استفاده دولت از سازوکار مالکانه خود بر منابع طبیعی کشور است، یعنی عنایت به اینکه منابع طبیعی کشور بر اساس قانون اساسی جز مایملک دولت محسوب شده، دولت برای رفاه حال عامه جامعه یا ارائه بسته های تقویت برای تولید از حق خود استفاده کرده و این اقلام را ارزانتر به دست مردم میرساند.

 

این بحث چرا اولویت دار نیست

اما آنچه در این میان باعث شده بحث یارانه های پنهان در کشور داغ شود این است که رقم این یارانه بیش از دو برابر بودجه مصوب دولت است، این یعنی هر چه میزان این یارانه به واسطه کاهش نقش دخالت دولت در ارائه این منابع به عموم کمتر شود دولت خواهد توانست بیشتر خرج کند، این بیشتر خرج کردن البته بار معنای خاصی در اقتصاد کشور ما در طی این چندساله دارد؛ بودجه دولت طی شش سال گذشته دو و نیم برابر شده و این افزایش نه در قبال فعالیت توسعه ای دولت و ارائه نقش فعالانه آن که در قبال تورم و باد کردن بیش از اندازه بودجه جاری کشور است؛ به عبارت ساده تر دولت هر چه در بیاورد دائم فقط خرج دستگاه خودش میکند تا چرخ خودش بچرخد و البته این سمبلی از یک پدیده اقتصاد سیاسی بزرگ است؛ معیشت در کشور ایران بدین صورت است که دهک های بالای درآمدی شامل معافیت های مالیاتی و رانت های اقتصادی میشوند، پایین ترین دهک درآمدی شامل کمک ها و اعانه های دولتی زندگی میگذرانند و طبقه متوسط باید کارمند مجموعه دستگاه دولتی باشند. یارانه پنهان در واقع نوک کوه یخ مباحث اقتصاد ایران است که در اتفاق بزرگتری ریشه دارد، در یک تحلیل بدبینانه که رویکرد این نوشتار نیز هست از این بیشتر پرداختن به یارانه پنهان در واقع چاقتر کردن اقتصاد سیاسی فاجعه بار فعلی است.

 

مسئله دیگری که عدم اولویت بودن این مسئله را نشان میدهد این است که اساسا ارتباط ملموسی میان حذف یارانه های پنهان و بحث رونق تولید که اولویت حقیقی کشور است وجود ندارد، صرفا بحثهایی که در این ارتباط وجود دارد از جمله قاچاق سوخت صرفا راهکارهای نهادی همچون احیای کارت سوخت و مواردی از این دست دارد، لازم نیست برای یک دکمه کتی دوخته شود.

 

اولویت اصلی اول: تصحیح مالیه حکمرانی و سازوکار نهادی

منتقدین البته در برابر این بحث دست بر روی ریشه اصلی میگذارند؛ ریشه اصلی در قضیه اخیر خطاهای عدیده دولت در زمینه مالیه حکمرانی است، در واقع دولت به جای اینکه ریشه اصلی را درمان کند به دنبال منابعی است که این غول حریص را هر چه بیشتر بخوراند، به نظر میرسد راه درست این باشد که ساختار فشل بودجه اصلاح شود، از جمله آنکه به رقم 1200 هزار میلیاردی بودجه شرکتهای دولتی در بودجه سنواتی کشور حسابرسی جدی شود، از رشد روزافزون بودجه جاری جلوگیری شده و به بودجه عمرانی افزوده شود و مواردی از این دست. همچنین بر خلاف آنچه در اذهان مشهور است سازوکارهای هزینه بر دولتی نه حذف شود و نه اینکه دولت از اقتصاد کنار گذاشته شود، بلکه باید همین وضع موجود به وسیله اصلاح سازوکارهای نهادی تصحیح و تکمیل شود، در واقع بحث بنزین قیمت آن نیست، استفاده نابرابر آن توسط طبقات مختلف مردم است، موارد متعدد دیگری هم میتوان به این لیست افزود.

 

اولویت اصلی دوم: تصحیح نظام سهم بری عوامل تولید و هدایت رانت صحیح

بخشی از یارانه پنهان البته صرف تولید میشود، به این مثال دقت کنید؛ در شهری که گندم زیاد کشت شود قطعا مردم آن شهر از گندم ارزانتری نسبت به شهرهای دیگر بهره میبرند، بحث یارانه پنهان نیز دقیقا همین است، دولت در ایران زیرساختهای مزیت ساز تولید از جمله مقررات مالیاتی و امکانات فنی و قوانین موضوعه و آموزش های اولیه را تهیه ندیده است، تنها موردی که برای تولیدکننده باقی میماند همین استفاده از رانت مالکانه دولت در مواد اولیه ای است که در کشور به وفور یاد میشود است؛ مواردی مانند انرژی ارزان و مانند آن.

 

انرژی ارزان آخرین سنگر تولیدکننده در ایران است؛ در واقع تولیدکننده علاوه بر اینکه خیلی از زیرساختها را ندارد با مجموعه ای از عوامل روبرو است که از رانت دولت بر علیه او استفاده میکنند، مشهورترین این رانتها یکی نظام حقوق و دستمزد دولت و دیگری رژیم رانت مالی بانکها است، یارانه پنهان واقعی همین نظام حقوق و دستمزد دولت است، جایی که مجموعه حقوق+مزایا کیک اقتصاد را به سمت بخش خاصی از بدنه دولت میبرد(منظور از بخش خاص وزارتخانه هایی است که دستشان در جیب خودشان است؛ نفت، نیرو و صمت) و عملا کار در بخش تولید حقیقی را فاقد جذابیت میکند، رانت دوم اما ابعاد پیچیده تری به خود بافته است، سازوکارهایی غیرواقعی مانند سفته بازی در بورس، خلق پول در بازار یک شبه‌ی بین بانکی و سهم بری بالای این نظام از ارائه اعتبارات که عملا تولید هر محصولی در سایه این نرخ سود غیرممکن است.

 

در واقع مسئله اولویت دار اصلی این نیست که چگونه به وسیله‌ی حذف یارانه پنهان سبد درآمدی دولت را بسط و گسترش بدهیم، بحث اصلی در مورد بازشناسی نقش دولت است و دعوت از دولت به گسترش نقش فعالانه در اقتصاد به وسیله اصلاحات نهادی.

 

[1] روزنامه ایران

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل و اخبار برگزیده