جزئیات تازه از طرح ترافیک تهران / محاسبه کیلومتری عوارض از ۱۴۰۵؟

به گزارش راهبرد معاصر؛ طرح ترافیک تهران سابقه‌ای بیش از چهار دهه دارد و اجرای آن به آبان‌ماه ۱۳۵۸ بازمی‌گردد. نخستین مرحله این طرح ترافیک تهران با هدف کاهش بار ترافیکی مرکز شهر و محدودیت خودرو‌های تک‌سرنشین کلید خورد و سپس در خرداد ۱۳۵۹، محدوده‌ای در مرکز پایتخت تعیین شد که ورود وسایل نقلیه غیرمجاز را از ۶:۳۰ تا ۱۰ صبح ممنوع می‌کرد. طرح ترافیک تهران طی سال‌های بعد تا ۲۶ مرحله اصلاحیه را پشت سر گذاشت و آخرین تغییر مهم آن در تیر ۱۳۹۸ با تبدیل محدوده زوج و فرد به «محدوده کنترل آلودگی هوا» رقم خورد. اکنون، اما طرح ترافیک تهران در آستانه دو تحول مکمل قرار دارد: گسترش جغرافیایی محدوده و تغییر بنیادین مدل محاسبه هزینه از ثابت به پیمایش‌مبنا.

بازنگری در محدوده طرح ترافیک تهران؛ از مرکز تا کانون‌های جدید ترافیکی

بر اساس آخرین اظهارات حجت‌الاسلام سید محمد آقامیری، نایب‌رئیس کمیسیون حمل‌ونقل و ترافیک شورای شهر تهران، گسترش محدوده طرح ترافیک تهران هنوز در مرحله مطالعات تخصصی و فنی قرار دارد.

به گفته آقا میری، با توجه به شکل‌گیری کانون‌های جدید ترافیکی در نقاط مختلف پایتخت، برخی کارشناسان توسعه قلمرو طرح ترافیک تهران را راهکاری ضروری برای مدیریت گره‌های ترافیکی می‌دانند. آقامیری تأکید کرد هرگونه تغییر در طرح ترافیک تهران باید پس از تصویب شورای شهر و تأیید شورای عالی ترافیک عملیاتی شود.

مدل پیمایش‌مبنا؛ انقلابی در طرح ترافیک تهران از سال ۱۴۰۵

آرش رساء ایزدی، معاون سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران اعلام کرد: در صورت فراهم شدن پیش‌نیاز‌های فنی، طرح ترافیک تهران از سال ۱۴۰۵ به صورت «پیمایش‌مبنا» اجرا خواهد شد. در این مدل از طرح ترافیک تهران، هزینه تردد دیگر مقطوع نیست و بر اساس تعداد کیلومتر طی‌شده در محدوده مشمول محاسبه می‌شود. یعنی خودرو‌هایی که پیمایش بیشتری در طرح ترافیک تهران داشته باشند، آلودگی و تراکم بیشتری ایجاد می‌کنند و عوارض بیشتری می‌پردازند.

چرا طرح ترافیک تهران به سمت هزینه کیلومتری می‌رود؟

هدف اصلی از طراحی مجدد طرح ترافیک تهران، عادلانه‌تر شدن نظام دریافت عوارض از معابر شهری است. در مدل فعلی طرح ترافیک تهران، یک خودرو با تردد روزانه ۲ کیلومتر در محدوده و خودرویی با پیمایش ۲۰ کیلومتری هزینه تقریباً یکسانی پرداخت می‌کنند که از دید کارشناسی ناعادلانه ارزیابی می‌شود. مدل جدید طرح ترافیک تهران این شکاف را پر می‌کند و مشوقی برای کاهش سفر‌های درون‌شهری غیرضروری خواهد بود.

پیش‌نیاز‌های اجرایی برای تحول در طرح ترافیک تهران

رساء ایزدی تصریح کرد که اجرای نسخه پیمایش‌مبنا از طرح ترافیک تهران نیازمند دسترسی به داده‌های دقیق از میزان تردد خودروهاست. این امر مستلزم توسعه زیرساخت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، تکمیل تجهیزات هوشمند ترافیکی و ایجاد امکان محاسبه لحظه‌ای پیمایش در طرح ترافیک تهران است. به گفته معاون شهرداری تهران، مطالعات اولیه این طرح ترافیک تهران جدید انجام شده و چارچوب کلی آن آماده است، اما مراحل تکمیلی و تأمین زیرساخت‌ها حدود ۱۸ ماه به طول خواهد انجامید.

جزئیات تازه؛ احتمال تفکیک نرخ در طرح ترافیک تهران برای خودرو‌های برقی، هیبریدی، فرسوده

بر اساس اطلاعات جدید به دست آمده از منابع آگاه در کمیسیون حمل‌ونقل شورای شهر، در مدل پیمایش‌مبنا طرح ترافیک تهران احتمالاً نرخ‌های متفاوتی برای خودرو‌های برقی، هیبریدی و خودرو‌های فرسوده در نظر گرفته می‌شود. همچنین خودرو‌های پلاک شهرستان که تا پیش از این سهمیه تردد رایگان در طرح ترافیک تهران داشتند، در مدل جدید مشمول تخفیف پیمایشی خواهند شد. این نوآوری در طرح ترافیک تهران برای اولین بار است که به صورت رسمی مطرح می‌شود.

جمع‌بندی؛ آینده طرح ترافیک تهران در گرو دو تصمیم کلیدی

مدیریت شهری تهران همزمان دو مسیر راهبردی را برای طرح ترافیک تهران دنبال می‌کند: بازنگری در محدوده‌های مشمول و تغییر بنیادین مدل محاسبه هزینه به شیوه پیمایش‌مبنا. سرنوشت نهایی طرح ترافیک تهران پس از اتمام مطالعات کارشناسی و تصویب در شورای عالی ترافیک اعلام خواهد شد. آنچه قطعی به نظر می‌رسد، پایان یافتن دوران مدل سنتی طرح ترافیک تهران و حرکت به سوی سیستمی هوشمند، عادلانه و کیلومتری است.