ریشه «عدالت خواهی» جدید اصلاح طلبان در کدام مکتب فکری است؟-راهبرد معاصر
دستگیری سه زورگیر مسافرکش نما در تهران زمان اعلام نتایج اولیه آزمون استخدامی+ جزئیات توییت رییس‌جمهور در حمایت از آذری جهرمی+ عکس واکنش مربی پرسپولیس به قرعه‌کشی لیگ قهرمانان آسیا در دیدار هیات طالبان با شمخانی چه گذشت؟ ریابکوف: آمریکا شروط روسیه را پذیرفت آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز چهارشنبه ۸ بهمن ۹۹/ فوت ۹۱ بیمار کرونایی در شبانه روز گذشته کشف روش تشخیص خطر مرگ از کرونا مهریه بالای «۵ سکه» دیگر زندان ندارد/ جزئیات طرح مجلس برای مهریه انتقاد جبرائیلی به تفسیرهای منفعت‌طلبانه از جوانگرایی سومین کلین شیت بیرانوند؛ نمایش بی‌نقص شماره یک میزان مصدومیت علیرضا جهانبخش مشخص شد خبر شوکه کننده برای استقلالی ها آخرین خبرها از خرید واکسن کرونا/ شناسایی هفتمین مورد کرونای جهش یافته در کشور تغییر در نحوه پرداخت یارانه‌ها از سال ۱۴۰۰+ ثبت نام از جاماندگان یارانه‌های نقدی خطیب‌زاده: موضع ایران به آنچه در واشنگتن رخ می‌دهد متکی نبوده است دستگیری عاملان طراحی اپلیکیشن شرط بندی قرعه کشی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۲۱ / پرسپولیس به یاران شجاع رسید، استقلال در گروه مرگ کری خوانی بیرانوند با یک فوتسالی! دوره پیش دبستانی ۳ ساله شد+جزئیاتی از نحوه صدور مجوز تا شهریه‌ها قیمت پراید در بازار امروز چهارشنبه ۸ بهمن ۹۹ / قیمت پرفروش ترین خودروهای سایپا امروز ۸ بهمن ۹۹ واکنش نفت آبادان به مذاکره با مهاجم پرسپولیس جدول قیمت گوشی سامسونگ امروز چهارشنبه ۸ بهمن ۹۹ آخرین قیمت سکه، طلا و دلار در بازار چهارشنبه ۸ بهمن ۹۹ + جدول قیمت انواع سکه پارسیان کادویی امروز چهارشنبه ۸ بهمن ۹۹ متنفی‌شدن صدور مجوز در سایت ثبت‌نام مجوز تردد بین‌شهری+ جزئیات/ لغو صدور مجوز برای خروج از تهران رئیس سازمان صدا و سیما به جلسه هیئت وزیران دعوت نشد آغاز ثبت‌نام کنکور ۱۴۰۰+ جزئیات/ میزان تاثیر سوابق تحصیلی روحانی: به تعهدات برگردند، ما هم برمی‌گردیم/قرار نیست عده‌ای مشکلات را حل کنند و عده‌ای چرتکه بیاندازند اعلام میزان عیدی کارکنان + جزئیات وضعیت بازار بورس امروز چهارشنبه ۸ بهمن ۹۹ قیمت دلار و انواع ارز امروز ۸ بهمن ۹۹ محکومیت رئیس سابق سازمان خصوصی سازی به ۱۵سال حبس+ جزئیات هشدار هواشناسی/ بارش برف و باران آخرین آمار شیوع ویروس کرونا در جهان امروز ۸ بهمن ۹۹ هشدار اسرائیل به بایدن در خصوص بازگشت به برجام توصیه کاخ الیزه به دولت بایدن نخستین ولیعهد تاریخ عمان کیست؟ افزایش حقوق کارگران در ۱۴۰۰+ جزئیات همسان سازی حقوق کلاهبرداری اینترنتی با فروش کالا‌های ممنوعه پاسخ کرملین به افشاگری ناوالنی درباره قصر پوتین ارزش سهام عدالت و دارایکم در ۷بهمن ۹۹ +جدول دیدار ظریف با لاوروف در مسکو + جزئیات آخرین وضعیت نفتکش ایرانی توقیف شده در اندونزی واکنش رئیسی به انتشار مطالب محرمانه ستاد کرونا در فضای مجازی گزافه گویی نتانیاهو در مورد ایران قوه قضاییه در انتظار شکایت سرباز راهور جزئیات واریز یارانه ۱۲۰ هزارتومانی از زبان ربیعی+ مشمولین یارانه ۱۲۰ هزار تومانی/ آغاز واکسیناسیون کرونایی از دهه فجر روحانی: دولت تغییر شاکله بودجه را نمی‌پذیرد ممنوعیت تردد بین استانی برای تعطیلات ۲۲ بهمن+ جزئیات آخرین قیمت طلای ۱۸ عیارف سکه، دلار و ارز امروز ۷ بهمن ۹۹ ۱۶ فیلم راه‌یافته به جشنواره فجر+ اسامی آخرین اخبار از واردات واکسن کرونای سوئدی/ زمان پایان انتقال ویروس کرونا کاهش رعایت پروتکل‌های بهداشتی در ۴ استان / بازگشت محدودیت‌ها به شهرهای زرد+ جزئیات اسماعیلی: به دنبال مسدود سازی هیچ پیام رسانی نیستیم/حکم نهایی برادر جهانگیری صادر شد اعلام زمان واریز عیدی بازنشستگان ۱۴۰۰+ جزئیات قیمت دلار و انواع ارز امروز ۷ بهمن ۹۹+ کاهش قیمت ارز قیمت کارخانه ای خودرو کاهش می یابد؟ بایدن: جلسه محاکمه استیضاح ترامپ باید انجام شود تخت روانچی: ترور سردار سلیمانی نمی‌تواند بدون مجازات باقی بماند اعلام برنامه قطعی برق در تهران امروز ۷ بهمن ۹۹+ جزئیات زمان رسمی واریز یارانه معیشتی بهمن ۹۹+ جزئیات کسر اقساط آخرین آمار شیوع ویروس کرونا در جهان امروز سه شنبه ۷ بهمن ۹۹ یارانه ثروتمندان ۲ برابر شد؟ روسیه سفیر آمریکا را احضار کرد احمد توکلی: غسال آیت‌الله مصباح یزدی ابَربدهکار بانکی است انتخاب بایدن فرصت جدیدی برای رابطه با ایران است سرلشکر باقری: حین رزمایش دشمن چندین بار اعلام کرد قصد تهاجم ندارد /سرلشکر موسوی: تمامی تحرکات دشمن رصد می‌شود جزئیات شکایت نمایندگان مجلس از ظریف، کلانتری و آخوندی واکنش توئیتری سخنگوی دولت به احضار آذری جهرمی از سوی دادستانی+عکس نمایندگان مجلس از دولت شکایت کردند افزایش قابل توجه حقوق سربازان+ مبلغ جدید زمان برگزاری فینال برنامه «عصرجدید» + جزئیات روحانی: فضای کسب و کار به‌ویژه بازار سرمایه نیازمند ثبات است بی‌توجهی به آسیب‌های اجتماعی کرونا سبب مشکلات متعددی می‌شود شریعتمداری: نگاه بایدن به برجام همانند ترامپ بلکه سخت‌تر است آمار تروریست های داعشی چند ملیتی به هلاکت رسیده/ اینفوگرافیک تازه ترین خبرها از نمایشگاه مجازی کتاب تهران نشانه های یقین در کلام امیرالمومنین (ع) این شهید با دستان خودش مزارش را آماده کرد مراسم عزاداری شب شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) با حضور رهبر انقلاب برگزار شد الگوی امام عصر (عج) چه کسی است؟ آخرین اخبار از مرحله نیمه‌نهایی «عصرجدید»+ جزئیات و علت تغییر ساختار برنامه احسان علیخانی پوستر| رهبر انقلاب: مسئولان واکسن مطمئن تهیه کنند لحظه شماری مهمان دورهمی برای اخراج از دانشگاه! حکمت در چه دل‌هایی به بار می‌نشیند؟ پوستر/ شهید پیروز کاریکاتور/ شورای بی کفایت حدیث امام باقر (ع) درباره مقام منتظران موعود افشین واقعی سریال خانه امن کیست؟+ عکس وقتی که ازدواج خانم بازیگر سوژه مهران مدیری شد عملی که از نماز و روزه بالاتر است حدیث امیرالمومنین (ع) درباره عقل دلایل گرانی مرغ/ اینفوگرافی سخنی با امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف در دوران فتنه لارگانی: بجای دولت ما از مردم عذرخواهی می‌کنیم کاریکاتور | دزدان دریایی آمریکایی کاریکاتور | مسابقه تخم مرغ و دلار! قیمت مسکن در ۸ سال اخیر/ اینفوگرافیک کاریکاتور | تابستان داغ اینفوگرافیک | خانه‌های سر به فلک‌کشیده / ۲ عاقبت منفورترین چهره‌های واقعه کربلا/ اینفوگرافیک کاریکاتور/ چه بوی کبابی میاد! نخستین تصاویر از موشک‌های حاج قاسم و ابومهدی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
راهبرد معاصر بررسی می کند:

ریشه «عدالت خواهی» جدید اصلاح طلبان در کدام مکتب فکری است؟

جریان اصلاح‌طلب با یک چرخش استراتژیک از لیبرالیسم ِ بی پرده و صریح به سمت و سوی عدالت گرایی، سوسیالیسم و گاهاً نوعی عدالت شبه لیبرالیسمی جان رالزی تغییر ماهیت داده اند.
سعید غلامی زارع زاده؛ کارشناس مسائل سیاسی
تاریخ انتشار: ۰۹:۵۷ - ۲۰ شهريور ۱۳۹۹ - 2020 September 10
کد خبر: ۵۸۱۱۳

ریشه عدالت طلبی جدید اصلاح طلبان در کدام مکتب فکری است؟

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ شاید کمتر کسی گمان می‌برد که دانشجویان پیرو خط امام و مجمع روحانیون که عموماً طیف چپ‌گرای جمهوری اسلامی را تشکیل می‌دادند در یک چرخش استراتژیک در اواسط دهه هفتاد پای بر عرصه لیبرالیسم گفتمانی بگذارند.

آنان در این ایام به گذار از دهک‌های پایین‌دستی جامعه فاصله خود را هر روز با توده مردم بیشتر کرده و در برخی انتخابات های دهه 80 اثرات منفی آن را به عینه دیدند. روحیه انقلابی و نیز اعتقاد به اقتصاد متمرکز و عدالت در توزیع که بیشتر در دهه شصت مطرح بوده به مرور رنگ باخته و موضوعاتی چون سازش، گفتگو، صلح، ایران‌گرایی، سرمایه‌داری و غیره جای شاه‌کلیدهای گفتمانی جریان چپ را پر کرد. اما پس از سال 1396 و پیروزی حسن روحانی در انتخابات دور دوم ریاست جمهوری، آهنگ کوچ طیف رادیکال اصلاح‌طلب از اردوگاه دولت شنیده شد، گویا آنان بر اساس خط و خطوط همیشگی خود، مادامی از دولت دوازدهم حمایت کرده که در راستای اصولی چون مذاکره با غرب، اظهارات رادیکال و غیره همپوشانی داشته باشند.از این روی با توجه به وضعیت اقتصادی امروز کشور که نتیجه برخی بی‌برنامگی‌های دولت و نیز تحریم‌های یک‌جانبه دولت آمریکا بوده است، شکاف اجتماعی افزون‌تر و فشار بر دهک‌های پایین‌دستی ده‌چندان شد. از این ‌روی جریان اصلاح‌طلب با یک چرخش استراتژیک از لیبرالیسم ِ بی پرده و صریح به سمت و سوی عدالت گرایی، سوسیالیسم و گاهاً نوعی عدالت شبه لیبرالیسمی جان رالزی تغییر ماهیت دادند. به همین جهت در گزارش زیر به تحلیل چرایی این چرخش، گمانه‌های آینده اصلاح‌طلبان و نیز تحلیل گفتمان فوق خواهیم پرداخت.

 

اصلاح‌طلبان و تحول‌خواهان جریان چپ پس از مطالعه بر اندیشه‌های مخلف غربی طی سال‌های مختلف از هابز تا پوپر و غرق شدن در اندیشه‌های لیبرالیسمی چه در چارچوب کلاسیک و چه در وضعیت مدرن آن، در نهایت به یکی از فیلسوفان متفاوت و همسوتر با خواسته‌های امروزی جامعه ایرانی رسیدند، نیاز اصلی مطالعه جبهه انقلاب بر روی نظریات «جان رالز» باعث آن خواهد شد تا نقشه راه نهایی جریان چپ سیاسی کشور بیشتر نمایان شود. از این روی در قسمت‌ های  بعد به درک مناسبی از جان رالز خواهیم رسید.

 

جان رالز ، زاده ۲۱ فوریه ۱۹۲۱ – درگذشته ۲۱ نوامبر ۲۰۰۲ - فیلسوف آمریکایی معاصر و مشهور به دلیل صورت‌بندی یک نظریه‌ی عدالت بود. وی از چهره‌های به‌نام فلسفهی سیاسی و فلسفه‌ی اخلاق در سدهی بیستم بود. اثر مشهور وی نظریه‌ی عدالت یا نظریه‌ای در باب عدالت هم‌اکنون به‌عنوان یکی از منابع کلاسیک فلسفه‌ی سیاسی تلقی می‌شود کتاب نظریه ی عدالت تنها در آمریکا دست‌کم ۲۰۰ هزار جلد فروش داشته و تا کنون به بیش از ۲۰ زبان ترجمه شده‌است.

 

ریشه عدالت طلبی جدید اصلاح طلبان در کدام مکتب فکری است؟

 

14 گزاره اساسی در اندیشه‌های فیلسوف عدالت «جان رالز»

  • در جامعه مدنظر رالز، ذینفعان عاقل در نوعی «وضعیت اولیه» قراردادی اجتماعی را طراحی می‌‌کنند در حالی که از جایگاه نهایی‌شان در جامعه‌ای که خلق می‌‌کنند ناآگاه هستند.
  • رویکرد نظری بنیادین رالز این خطر را دارد که نظم موجود را تثبیت کند، چرا که آن را همچون پیامدِ اجتناب‌ناپذیرِ دلیل‌آوریِ توافقی جلوه می‌‌دهد، یعنی به‌جای آنکه امکان‌های سیاسی پیشِ رو را به رسمیت بشناسد، آن‌ها را مبهم می‌‌سازد.
  • رالز دو نوع رژیم فراسوی سرمایه‌داری را تصور می‌‌کند که می‌‌توانند به یک اندازه عدالت را محقق سازند: «سوسیالیسمِ لیبرال دمکراتیک» و آنچه خودش «دموکراسی صاحبانِ دارایی»[1] می‌‌نامد
  • بی‌طرفی ظاهری رالز گمراه‌کننده است و نظریۀ بالغ او به‌طور نظام‌مند حامی سوسیالیسم است. از آنجا که رالز مقدمات استدلالی سوسیالیستی را به کار می‌گیرد، اما از تکمیل آن خودداری می‌‌کند، باید او را یک «سوسیالیست تودار» در نظر گرفت.
  • رالز در نظریه‌ای در باب عدالت قصد ندارد هیچ یک از مباحثات سیاسی عاجل را حل و فصل کند. هدف او چیزی ژرف‌تر است. او امید دارد که با پرورشِ نظریه‌ای دربارۀ عدالت که به شهودهای اخلاقی بنیادی و همچنین منفعت شخصی عقلانی توسل می‌‌جوید، نظریۀ اخلاق بتواند برای رسیدن به نوعی «حس عدالت» عمومی کمک کند که تعارضات تفرقه‌افکن را در چارچوب اصول مقبول همگانی بگنجاند. اگر ما بتوانیم دربارۀ معنای «عدالت» به توافق برسیم، دیدگاه‌های متعارض ما دربارۀ سیاست و اقتصاد حداقل می‌‌تواند بر مبنایی مشترک مطرح شود. به‌جای فهم نادرست سخن یکدیگر، می‌‌توانیم بر چیزی تمرکز کنیم که برای همۀ ما مهم است: اینکه زندگی در جامعه‌ای عادلانه به چه معناست.
  • رالز معتقد است: سرمایه‌داری می‌‌تواند عادلانه باشد در صورتی که مالیات‌ها، واگذاری‌ها، و منافع عمومی برابری فرصت را حفظ کنند و دموکراسی سیاسی را تحکیم بخشند
  • هر کس حقی برابر در برخورداری از گسترده‌ترین آزادی‌های اساسیِ برابر دارد که مشابه است با آزادی‌ای از همین دست برای دیگران.
  • نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی باید به گونه‌ای سامان داده شوند که هم (الف) بتوان انتظار داشت که به سود همگان تمام شوند، و هم (ب) برای موقعیت‌ها و مناصبی که باب‌شان به روی همه گشوده است در نظر گرفته شوند.
  • نظریه عدالت رالز راه را برای سوسیالیسم باز می‌‌گذارد. او گمان می‌کند که نوعی «سوسیالیسم بازار»[2] با نهادهای لیبرال-دمکراتیک می‌‌تواند «عدالت به‌مثابۀ انصاف» را تحقق بخشد (از دیدگاه او، بر خلاف نظامی تک‌حزبی به‌سبک شوروی).
  • رالز با اولویت‌دادن به «حق مالکیت فردی»، آن را بالاتر از حقوق توزیعی قرار می‌‌دهد. در حالی که او استدلال می‌‌کند این اولویت با توزیع برابری‌طلبانۀ ثروت و فرصت سازگار است، اما به‌روشنی تصریح می‌کند که حقوق فردی، و نه خیر عمومی، باید مبنای قرارداد اجتماعی باشد. و اصل دوم او، به‌جای امید سوسیالیستیِ وفور اشتراکی، تصویری از رشد اقتصادی به‌مثابۀ «موج خیزانی که تمام قایق‌ها را بالا می‌‌برد» به دست می‌‌دهد که بدان معناست که نابرابری‌ها در صورتی که چشم‌اندازها برای محروم‌ترین اعضای جامعه را بهبود بخشند مشروع هستند.
  • رالز معتقد است: پایبندی سرمایه‌داری دولت رفاه به بازتوزیع ثروت به‌معنای «نوعی اهمیت» به برابری فرصت‌ها است، این واقعیت که دولت‌های رفاه امکان تمرکز قدرتی را ایجاد می‌کنند که دموکراسی را از بین می‌‌برد، نه‌تنها بدان معناست که این دولت‌ها در حمایت از آزادی سیاسی ناتوانند، بلکه «ارزش عادلانۀ آزادی‌های سیاسی» را هم نادیده می‌گیرد.
  • از دیدگاه رالز، شرکت‌های در مالکیت کارگران و مالکیت عمومی در دموکراسی صاحبان دارایی نیز ممکن هستند، اما برخلاف سوسیالیسم، مالکیت خصوصی وسایل تولید «مجاز است». باوجوداین، رالز دموکراسی صاحبان دارایی را بدیلی برای سرمایه‌داری می‌‌داند، در حالی که سرمایه‌داری «مبتنی بر» مالکیت خصوصی است، دموکراسی صاحبان دارایی فقط در صورتی مالکیت خصوصی سرمایه‌های بزرگ را «مجاز می‌‌شمارد» که بتوان آنها را به‌طور گسترده توزیع کرد.
  • رالز امیدوار است که نظریۀ عدالت او بتواند به پذیرش کثرت‌گرایی اجتماعی کمک کند، که آن را به‌مثابۀ گرایش افراد مختلف به داشتن جهان‌بینی‌های اخلاقی متفاوت فهم می‌‌کند، و آن را واقعیتی بنیادی در جوامع متنوع مدرن در نظر می‌‌گیرد. از دیدگاه بسیاری از سوسیالیست‌ها، سوسیالیسم صرفاً نظریه‌ای دربارۀ رژیمِ مبتنی بر قانون اساسیِ عادلانه نیست، بلکه آن چیزی است که رالز «آموزۀ جامع»[3] می‌‌نامد: چشم‌اندازی اخلاقی در باب پیشرفت اجتماعی، یعنی اینکه انسانیت بیاموزد که با تکیه بر خویشتن پیش برود.
  • رالز هرگز نسبت به این نوع سوسیالیسم احساس رضایت ندارد، زیرا چنین رژیمی با خطر متحد ساختنِ قدرت دولت با دینی مدنی روبه‌رو است که فقط با اجبار می‌‌تواند بر جامعه‌ای کثرت‌گرا تحمیل شود. از دیدگاه رالز، هرگونه سوسیالیسم موجه باید از این نکته درس بگیرد که چگونه سنت لیبرال با کثرت‌گرایی اعتقادی کنار آمده است، و باید قاطعانه از این نوع پیوند بین دولت و ایدئولوژی اجتناب کند.

 

اما در برنامه‌ای مشترک، کانال‎‌های اصلاح‌طلب دست به انتشار گسترده جزوه «چرا و چگونه اصلاح‌طلبان عدالت‌خواه‌تر شوند؟» این جزوه توسط محمدرضا جلائی‌پور انجام شده و بر مبنای اهمیت درک مفهوم عدالت و سمت و سو گیری‌های جدید اصلاح‌طلبان بر مبنای چگونگی توسعه و دموکراسی اشاره دارد. به نظر می‌رسد سرعت رجوع اصلاح‎طلبان به وجوه دهه شصتی اما با قرائتی متفاوت و گویی اروپایی (کشورهای اسکاندیناوی) به سرعت پیش رفته تا این برنامه مدون را به عنوان الصی‌ترین استراتژی دهه پنجم خود در دستور کار قرار دهدند. «محمدرضا جلائی پور» در  مقدمه این برنامه می‌نویسد: « مدعای این جستار این است که اصلاح‌طلبان، به ویژه اصلاح‌طلبان پیشرو، ضروری است هم برای ادای مسئولیت اخلاقی‌شان و هم برای بازسازی، نوسازی و توانمندسازیِ گفتمانی و تشکیلاتیِ‌ اصلاحات «دآد»‌خواه‌تر شوند. در دفاع از این مدعا این جستار به به هفت پرسش می‌پردازد: عدالت به چه معنا؟ چه الگوی تحقق‌یافته‌ای برای این عدالت وجود دارد؟ عدالت‌جویی اصلاح‌طلبان باید چه تفاوتی با عدالت‌خواهی اصولگرایان داشته باشد؟ آیا رشد و توسعه بر عدالت و بازتوزیع مقدم نیست؟آیا دموکراسی بر عدالت مقدم نیست؟چرا اهمیت دادنِ بیشتر به عدالت‌ برای اصلاح‌طلبان ضرورت اخلاقی و سیاسیِ راهبردی دارد؟ تبدیل عدالت‌جویی (در کنار دموکراسی و آزادی) به یکی از دال‌های مرکزی اصلاحات در ایران چه لوازم تشکیلاتی و سیاستی‌ای دارد؟».

 

شاید تا چند ماه گذشته، رجوع اصلاح‌طلبان به مفهوم عدالت بیشتر شبیه یک «گمانه‌زنی استراتژیک» بود اما پس از انتشار جزوه اخیر «محمدرضا جلائی‌‎پور» و بازنشر وسیع آن در کانال‌های تلگرامی اصلاح‌طلب، این شک به یقین تبدیل شد. در این میان اصلاح‌طلبان قاعدتاً نیاز به ارائه یکسری مدل‌ها برای درک بهتر مخاطبان خود هستند. شاید بهترین نوع مدل‌سازی برای درک بهتر این پروژه فکری، همان شبیه‌سازی حکمرانی مدنظر جریان اصلاح‌طلب با کشورهای پیشرفته حوزه اسکاندیناوی بوده که برای مخاطبان و گاهاً عامه مردم می‌تواند قرینه‌سازی داشته باشد. به بیان ملموس تر، درک مردم از جریان مهاجرت بسیار از شهروندان کشورهای غرب آسیا به سوئد، فندلاند، نروژ و غیره باعث آن شده که شاید در لحظه اول تصویرسازی نسبتاً مثبتی از این فرآیند فکری در عرصه سیاستگذاری بیشتر احساس شود. لذا اصلاح‌طلبان برای سهیم کردن «تمام» مردم با خود، دست به مدل‌سازی‌های عینی‌تری خواهند زد. به نوعی بازوهای اصلاح‌طلبی در ایران به دو بخش نخبگانی و عمومی تغییر وضعیت خواهند داد و نهادهایی چون جامعه و دانشگاه را در مرحله اول هدف اصلی خود در نظر خواهند گرفت.  در فضای نخبگانی چند محور اساسی به عنوان مدل اصلی در نظر گرفته شده و در نهایت از قلب تئوری‌های زیر پروژه های کلان‌تری در عرصه رسانه و خرده فرهتگ ‌های عمومی استخراج خواهد شد.

 

[1] property-owning democracy

[2] market socialism

[3] de-commodification: تأکید بر تقویت حقوق اجتماعی و استقلال فرد در برابر بازار

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار