ده‌نمکی: زندانی‌ها روایت طنزگونه مفهوم انتظار است/در سینما چند قهرمان مثل مجید سوزوکی یا حاج قاسم داریم؟-راهبرد معاصر

ده‌نمکی: زندانی‌ها روایت طنزگونه مفهوم انتظار است/در سینما چند قهرمان مثل مجید سوزوکی یا حاج قاسم داریم؟

مسعود ده‌نمکی چندسالی است که با ساخت فیلم های سینمایی با تم طنز توانسته با مخاطبان بسیاری ارتباط برقرار کند، امسال زندانی‌ها را روی پرده سینماها اکران خواهد کرد.
تاریخ انتشار: ۱۴:۴۸ - ۰۷ فروردين ۱۳۹۸ - 2019 March 27
کد خبر: ۷۳۲۷

به گزارش راهبرد معاصر؛ مسعود ده‌نمکی کارگردان سینما به تازگی فیلم «زندانیها» را برای اکران آماده کرده است که قرار است برای نوروز روی پرده سینما برود. او فیلمهایش را به تناسب موضوعات روز می‌سازد و این روند از اخراجی‌های 1 آغاز شد و حالا به زندانیها رسیده‌است. موضوعات طنز را دستمایه القای مفاهیم قرار می‌دهد تا بتواند با طیف گسترده‌تری از مخاطبان ارتباط برقرار کند. در رابطه با اکران «زندانیها» و مختصات محتوایی این فیلم با او به گفت‌وگو نشستیم که می‌خوانید.

 

- از ترکیب فیلمهای پیشنهادی برای اکران نوروز 98 مشخص است فضای رقابتی خاصی بین فیلمهای کمدی برقرار می‌شود؛ آیا سینمای ما با مناسبات و زیرساختی که دارد می‌تواند بستر مناسبی برای رقابت فیلمها در اکران نوروزی داشته باشد.

مضمون فیلم من رقابت‌پذیر نیست و به همان دلیل هم وارد جشنواره فیلم فجر نشدم. تلاش کردم از منظر رقابتی به محتوای فیلم نگاه نشود. به هر حال هر فیلمی هم مخاطب خودش را دارد و من هم تجربه رقابت را پیش از این داشته‌ام و دیگر با خودم هم رقابتی ندارم.

 

محتوای فیلم به گونه‌ای است که علاقه‌مندم تمام اقشار جامعه آن را ببینند و بدون پیش‌زمینه ذهنی واردش شوند. اما امیدوارم نوروز برای همه فیلمها خوب باشد. چه فیلمهای جدی و چه فیلمهای کمدی که این موضوع با توزیع متناسب فیلمها بین سینماها و تبلیغات خوب محقق می‌شود.

 

با توجه به اینکه نیمه اردیبهشت ماه مبارک رمضان آغاز می‌شود، برای من مهم بود که فیلم در ایام نیمه شعبان روی پرده باشد چون با محتوای آن ارتبطات معنایی دارد.

 

-درباره محتوای فیلم کمی بیشتر توضیح دهید دلایل ارتباط معنایی آن با نمیه شعبان را بیان کنید.

در خلاصه داستان که پیش از این در اخبار آمده ذکر شده: «این فیلم داستان دانشجوی جوانی است که قصد دارد برای پایان‌نامه‌اش روی تعدادی زندانی‌ تحقیق کند.» در کل فیلم تمی از طنز دارد که با مفاهیم اخلاقی و در این فیلم به ویژه با مفهوم انتظار مواجه هستیم.

 

-فضای سینمایی امروز به سمت رقابت برای فروش و کسب اکران و گیشه پیش می‌رود و توجه به مضمون و محتوا انگار رنگ می‌بازد. البته هنوز هستند فیلمسازانی که احساس تعهد اخلاقی نسبت به جامعه و تفکرشان دارند و برای همین تعهد فیلم می‌سازند.آیا شما فکر می‌کنید در این دسته از فیلمسازان طبقه‌بندی می‌شوید که هر بار یک موضوع تازه برایتان تعهد ایجاد می‌کند.

همه کسانی که مجموعه فیلمهای ما را دیده‌اند اگر به موضوعاتش توجه داشته باشند با یک روند مواجه می‌شوند. اخراجی‌های 1 جبهه و جنگ و شهادت را به تصویر می‌کشد، اخراجی‌های 2 زندگی آزادگان را هدف خود قرار داده و اخراجی‌های 3 به مفاهیم سیاسی، نقد دموکراسی و مسائل سیاسی کشور می‌پردازد. رسوایی هم به مسائل اخلاقی می‌پردازد یا معراجی‌ها که موضوع شهدای غواص را در پیش گرفته است.

 

پرداخت نقد‌گونه به مفهوم انتظار کار دشواری است

در هر فیلمم سعی کردم یکی از دغدغه‌ها و مطالباتم را پیگیری کنم، جامعه را از زاویه دید خودم مورد آسیب‌شناسی قرار دهم همانطور که دیدید در رسوایی2 نقد صریح و شفافی به وضعیت جامعه داشتیم. با توجه به اینکه کمتر در سینما به مفهوم انتظار پرداخته شده آن هم با نگاه طنز، سعی کردیم به این موضوع بپردازیم و البته پرداخت طنزگونه به این مفهوم کمی سخت بود. امیدوارم مخاطبانی که به سینمای طنز علاقه‌مند هستند بتوانند با این مفهوم هم ارتباط برقرار کنند.

 

مدعیان اخلاق در سینما در برابر حریم‌شکنی‌ها سکوت می‌کنند

 

-این کنجکاوی وجود دارد که چگونه می‌توان با مفهوم انتظار با رویکرد طنز مواجه شد.

دقیقا باید مراقب بود تا نقض غرض نشود. همه کسانی که زمانی مدعی اخلاقیات در سینما بودند در برابر تمام حریم‌شکنی‌ها سکوت می‌کنند. اما امکان این حریم‌شکنی‌ها برای ما وجود ندارد ما هنوز خودمان را برخی چیزها متعهد می دانیم و نمی‌خواهیم از هر شوخی و کاری استفاده کنیم. اما علی ‌رغم این تعهدات فروش لازم را هم داشته ایم. البته این شرایط نوعی رقابت نامتقارن را فراهم می‌سازد. ما با حداقل شوخی‌ها وارد حوزه می‌شویم.

 

همه کسانی که زمانی مدعی اخلاقیات در سینما بودند در برابر تمام حریم‌شکنی‌ها سکوت می‌کنند. اما امکان این حریم‌شکنی‌ها برای ما وجود ندارد ما هنوز خودمان را برخی چیزها متعهد می دانیم

 

-مدتی است سینمای سخیف با سینما کمدی مترادف شده و تعابیری که برای آنها به کار می‌رود اشتباه است. یکی از راه‌های برون رفت از این وضعیت و معرفی فیلم طنز درست، ارائه کمدی مناسب در سینماست.

ببینید در ادبیات کهن ما طنز وجود داشته است که نمونه آنها را در مثنوی یا اشعار دیگران می‌بینید. این روش برای همراه کردن و اقناع مخاطب به کار گرفته می‌شود تا مفاهیم عرفانی و اخلاقی ارائه شود. چطور می‌شود که طنز در ادبیات فاخر می‌تواند وجود داشته باشد اما در سینما نه در ضمن کار طنز سختتر از کار جدی هم هست و نباید با سینمای سخیف یکسان شمرده شود.

 

-دقیقا مشکل همینجاست که سینمای سخیف را با سینمای کمدی یکسان برشمردیم. البته در کنار این بحث قهرمان در سینما را هم مدتی است پیش کشیده‌ایم. که شما همواره در آثارتان از آن استفاده کرده‌اید.

بله دقیقا. مجید سوزوکی تبدیل به یک قهرمان ماندگار در سینما شد. قهرمان هم کسی است که در حافظه تاریخی مردم ماندگار شود. الان در سینما چند قهرمان مانند مجید سوزوکی یا حاج قاسم داریم؟

 

-البته باورپذیر بودن قهرمان هم اهمیت زیادی دارد. مجید سوزوکی با تمام کمدی که داشت باورپذیر بود. چون در بستر خود جنگ می‌شد این تیپ‌سازیها را باور کرد. ولی به نظر شما در رسوایی قهرمانها باورپذیر بودند؟

شما در رسوایی همدلی مخاطب با حاج یوسف را میبینید. در حالی که اگر این فیلم با نگاه مذهبی ساخته نشده بود، سمپاتی مخاطب به سمت بدمن فیلم جلب می‌شد. قهرمان در این فیلم از آبروی خود می‌گذرد برای نجات دیگران در نظرسنجی‌های گوناگون هم میبینید روحانی فیلم جزء برترین روحانیون سینمای ایران است البته در هر جایی که جرأت کردند نظرسنجی بگذارند.

 

-از زمانی که اخراجی‌های 1 را ساختید به مرور کار کردن در سینما برایتان سختتر شد. این  موضوع درست است؟

من هم قرار نیست خودم را تکرار کنم. گاهی قهرمان خود یک فیلم است. حرفهایی که ما در اخراجی‌های 3 با موضوع شکل مناظرات و دموکراسی و مناسبات سیاسی زدیم دستمایه ساخت چندین فیلم دیگر می‌شود و هیچکدام به آن حجم از مخاطب نمی‌رسند. چندین سریال هم از روی رسوایی ساخته شد اما آن بازخورد اجتماعی لازم را نداشت.

 

احساس بی‌پناهی در سینمای معاصر

 

-آیا سختی کار کردن را به این موضوع ارتباط می‌دهید که نمی‌خواستید به تکرار برسید یا موضوع به فضای سینما بازمی‌گردد.

وقتی مضامینی چون مضامین فیلمهایی که ساختم می‌سازید در سینما احساس بی‌پناهی به شما دست می‌دهد. به عنوان مثال وقتی فیلم رسوایی 2 ساخته شد کمتر فیلمی جلوه‌های ویژه مشابه آن را داشت چرا که تخریب یک شهر به طور کامل در این فیلم اتفاق افتاد و گروهی که آن جلوه‌های ویژه را کار کرده بودند الان برای سینمای هند فعالیت می‌کنند اما اینجا در جشنواره خودمان به آنها بی‌توجهی می‌شود و جایزه‌ای دریافت نمی‌کنند. جالب این است که بعد از این فیلم همه کارگردانان از آن تیم استفاده می‌کنند.

 

درست است که برای جوانان اینگونه بی‌مهری‌ها ایجاد دلزدگی می‌کند اما برای من تأثیر اجتماعی فیلم اهمیت دارد که در حافظه تاریخی مردم ماندگار شود. الان از اخراجی‌ها 15 سال گذشته‌است اما هنوز هم فیلم جزء منتخبان مردم است.

 

-چطور با این همه مشکلات و بی‌پناهی در فضای سینمای فعلی کار می‌کنید.

برای من مهم حرفی است که می‌خواهم بزنم. حالا مواقعی هم هست که بعضی فیلمها در زمانی با مقاومت فراوانی برای دیده نشدن مواجه می‌شود اما به مرور به مخاطبان عرضه خواهد شد. مانند رسوایی2 که نگذاشتند حتی یک بیلبورد شهری داشته باشد چون برخی مسئولان فیلم را به خودشان گرفته بودند و البته واقعا هم همین بود و مردم نقد خودشان را در فیلم می‌دیدند. شهری که به سمت ویرانی می‌رود و در آستانه عذاب الهی قرار گرفته است. اما همان فیلم هم با حداقل تعداد سالنها فروش بدی نداشت.

 

منبع: تسنیم

ارسال نظر
تحلیل های برگزیده